infekcje, inne

Co Cię ugryzło? Kleszcz!

Jedno z „najmodniejszych” ugryzień. Mówi się o nich wszędzie i dużo. Ja dzisiaj od strony pediatrycznej wgryzam się w ten temat.

Nie ma to być wpis o boreliozie – a o samym ugryzieniu. Wpis o boreliozie pojawi się innym razem.

Jak gryzie kleszcz?

Zwykle bezboleśnie. Może przyczepić się w dowolne miejsce na naszym ciele. Nie preferuje jedynie kończyn dolnych czy głowy. To co jest ważne – nie zawsze kleszcza widać. Istnieją jego formy (nimfy), które gryźć również mogą ale są tak małe, że po prostu niewidoczne. Ale jeśli już widać to wygląda to mniej więcej tak:

źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org

Kiedy taki kleszcz opije się naszą krwią to w końcu odpada ze skóry.

Źródło kleszcza

Skąd one się biorą? Jakim cudem one mnie/jego/ją ugryzły?

Kleszcze to nie tylko problem osób chodzących po lesie. Chowają się w wysokich trawach, zaroślach i właśnie w lesie. Kleszcze największą aktywność przejawiają w miesiącach letnich i to właśnie wtedy występuje najwięcej ugryzień. W grupie ryzyka są osoby spędzające czas na świeżym powietrzu, na biwakach, campingach, chodzące po lesie, łąkach, zaroślach, mające kontakt ze zwierzętami.

Kleszcze występują nie tylko w Polsce. To problem całej półkuli północnej. Ale w naszym kraju są obszary, gdzie częściej występują odkleszczowe choroby i takie, gdzie występują one rzadziej.

Co robi kleszcz?

Oprócz tego, że gryzie to może jeszcze oślinić i zwymiotować. No i – co najważniejsze: może przenosić choroby. Borelioza, odkleszczowe zapalenie mózgu… Kleszcz gryzie sarnę, mysz czy jelenia, a następnie gryzie człowieka i w ten sposób może, ale nie musi go zarazić.

 

Jak leczyć ugryzienie?

Jeśli Twoje dziecko ugryzł kleszcz – należy go usunąć. Najlepiej w trakcie pierwszej doby. Nie polewaj, nie wyciskaj, nie smaruj, nie masuj.
Usuwamy kleszcza specjalnie przeznaczonymi do tego narzędziami (karta, haczyk) lub pęsetą. Tą ostatnią chwytamy kleszcza tuż przy skórze (a nie za „pupę” kleszcza) i powoli ciągniemy do góry (prostopadle do skóry). Jeśli masz wątpliwości, nie masz odpowiednich narzędzi lub nie wiesz jak to zrobić – udaj się do Twojej przychodni. Po wyciągnięciu odkażamy miejsce po ugryzieniu i myjemy ręce 🙂

Jeśli w tym miejscu po ugryzieniu dzieje się coś niepokojącego (zaczerwienienie, obrzęk, świąd) to możemy zastosować miejscowo np przeciwświądowe żele na ugryzienia, po to by zmniejszyć ryzyko nadkażenia bakteryjnego (chcemy ograniczyć drapanie zmiany skórnej) – najlepiej skonsultuj to z lekarzem.
W rzadkich przypadkach można zastosować leki doustne.

Obserwuj miejsce ugryzienia pod kątem charakterystycznego rumienia pojawiającego się 1-3 tygodni po ugryzieniu (poniżej zobaczysz o jaki rumień chodzi).

Nie ma potrzeby profilaktycznego podawania antybiotyku, ani tym bardziej podawania antybiotyku przez miesiąc u dziecka, które nie ma objawów choroby (są kraje, w których profilaktyka jest zalecana, ale ma to związek z ilością zakażonych kleszczy występujących na danym terenie).

 

Mam kleszcza – zbadam go!

Ok. Złapałeś go. Wyciągnąłeś i masz. Oto on. I teraz co? Do laboratorium? NIE.

Moja odpowiedź w tej kwestii jest jasna i oparta na zaleceniach Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, CDC, Instytutu Roberta Kocha, ECDC czy Infectious Diesaeses Society of America. Z zaleceń tych oficjalnych instytucji wynika, że nie ma sensu ani logicznego uzasadnienia wykonywanie badania, które nie ma potwierdzonej przydatności klinicznej.

Co to oznacza?

  • To, że Twoje dziecko ugryzł kleszcz nie oznacza, że zaraził je czymkolwiek.
  • To, że Twoje dziecko ugryzł kleszcz, którego zbadałaś i wynik wyszedł dodatni (na obecność krętka Borrelia) nie oznacza, że zaraził je czymkolwiek.
  • To, że Twoje dziecko ugryzł kleszcz, którego zbadałaś i wynik wyszedł ujemny (na obecność krętka Borrelia) nie oznacza, że dziecko jest zdrowe.
  • To, że Twoje dziecko ugryzł kleszcz, którego zbadałaś i wynik wyszedł ujemny (na obecność krętka Borrelia) nie oznacza, że dziecka nie ugryzł w tym czasie inny kleszcz (a może u tego byłby wynik dodatni?)

Po pierwsze kleszcz, nawet ten, który przenosi krętki nie zawsze musi zarazić, bo może przebywać w skórze krótko i nie dojdzie do transmisji zakażenia. Po drugie wynik badania może być zarówno fałszywie dodatni (wykrywa nie tylko aktywne zakażenie ale i obecność resztek DNA) jak i fałszywie ujemny.

To oznacza, że to badanie nie wnosi absolutnie NIC do życia naszego, naszego dziecka i tego kleszcza.

To kiedy i kogo badać?

Badać dziecko, które ma objawy. Jeśli u dziecka wystąpi bardzo, bardzo charakterystyczny rumień wędrujący to dziecku należy się leczenie. Jeśli dziecko ma jakieś inne objawy choroby zwanej boreliozą to należą mu się dodatkowe badania (zwykle badania immunoenzymatyczne i potwierdzenie metodą Western-blot).

Uwaga! Rumień wędrujący to bardzo charakterystycznie wyglądające zmiany, które wklejam poniżej. Zaczerwienienie zaraz po usunięciu kleszcza, występujące punktowo w miejscu ugryzienia to nie jest rumień wędrujący.

źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org
źródło: www.dermnetnz.org

Ten charakterystyczny rumień ma zwykle ponad 5 cm i rośnie w czasie.

Jeszcze kilka „nie”

  • Nie ma sensu badać kogoś kto objawów nie ma.
  • Nie leczy się wyników badań – leczy się pacjenta.
  • Nie stosuj u dziecka antybiotyku na chorobę którą ma kleszcz.
  • Nie podawaj dziecku witamin, suplementów diety, magnezu i nie stosuj ozonoterapii na chorobę którą ma kleszcz.
  • Nie każdy kleszcz przenosi boreliozę (w Polsce przenosi ją ok 30% kleszczy)

Ochrona

Ochrona przed kleszczem to podstawa. Nie ma szczepienia przeciwko boreliozie (dostępna jest jedynie szczepionka na KZM).

Ochrona obejmuje przede wszystkim stosowany ubiór i środki odstraszające kleszcze. Nie chce się powtarzać, dlatego odsyłam Was do wywiadu z Kacprem Toczyłowskim, gdzie rozprawia się on z mitami o środkach odstraszających kleszcze (od razu zaznaczę, że nie zalecamy, jako lekarze, odstraszaczy ultradźwiękowych i suplementów diety, bo nie mają udowodnionej skuteczności).

 

 

Źródło:

  • Lyme Disease. Pubmed Health: www.ncbi.nlm.nih.gov
  • Borelioza. Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych www.pteilchz.org.pl/data/standardy/borelioza_z_lyme_2011.pdf
  • Zajkowska J.M., Dunaj J.: Borelioza z Lyme. Diagnostyka laboratoryjna, trudności i wyzwania. Forum Zakażeń, 2013; 4 (4): 241–249
  • Kilka słów o boreliozie: www.mp.pl/reumatologia/wywiady
  • UpToDate Treatment of Lyme disease www.uptodate.com/contents
  • European Centre for Disease Control and Prevention ecdc.europa.eu
  • European Federation of Neurological Societies www.efns.org/fileadmin/user_upload/guidline_papers/EFNS_guideline_2010_European_lyme_neuroborreliosis.pdf

1 thought on “Co Cię ugryzło? Kleszcz!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *