badania

PCT – prokalcytonina – co to za badanie?

Było już o CRP i OB. Dzisiaj kolejne badanie oznaczane we krwi – PCT, czyli prokalcytonina.

  • To może mu zrobimy PCT?
  • Czy PCT jest lepsza od CRP?
  • PCT ma podwyższone i co teraz?

Co to takiego to PCT?

Prokalcytonina. Podobnie jak CRP, jest to białko. PCT zbudowana jest z dużej ilości aminokwasów. Jest obecna w organizmie każdego człowieka jako prekursor kalcytoniny. W skrócie – z PCT powstaje kalcytonina (w tarczycy). W stanie pełnego zdrowia PCT obecna jest tylko tam i jej poziom we krwi nie przekracza wartości 0,5 ng/ml. W momencie gdy dochodzi do zakażenia to produkcja PCT ulega odblokowaniu również w innych tkankach i pojawia się we krwi.

pct

Po co robimy PCT?

„Z grubsza” można powiedzieć, że po to, by zobaczyć jak bardzo dziecko jest chore i czy choruje „na bakterię”.

Podczas infekcji poziom tego białka rośnie dość szybko, a już po 6 godzinach od zakażenia osiąga wartość maksymalną. Do normy PCT powraca po kilkudziesięciu godzinach (25-30). W ciężkich zakażeniach bakteryjnych PCT może urosnąć nawet setki razy powyżej wartości prawidłowych (!). Raz w życiu widziałam PCT 36 i prawie zawału dostałam (pacjent w trakcie leczenia białaczki). Dziecko po włączeniu leczenia dość szybko doszło do siebie. PCT również. Ponoć zdarzają się wartości nawet 100 – w przypadku posocznicy i niewydolności wielonarządowej, ale szczerze nie chce tego doświadczyć i bić rekordów w tym temacie.

Jak widać PCT szybko rośnie i to w krótkim czasie, a po zastosowaniu prawidłowego leczenia, dość szybko powraca do wartości prawidłowych.

Jak przygotować dziecko do badania?

PCT oznacza się z krwi. Nie trzeba się specjalnie do badania przygotowywać. Dziecko nie musi być na czczo.

To już wiemy co mu jest?

Podwyższona prokalcytonina nie powie nam na co dokładnie dziecko jest chore. Ale każe nam domniemać, że dziecko ma infekcję bakteryjną i to ciężką – PCT nie ulega podwyższeniu w zakażeniach wirusowych, w chorobach autozapalnych czy w zakażeniach bakteryjnych o łagodnym przebiegu.

Ale, ale – nie zawsze jej podwyższone wartości świadczą o tym, że dziecko w ogóle ma jakąś infekcję. Kto może mieć wyższe wartości PCT, a nie ma infekcji bakteryjnej?

  • noworodki (fizjologicznie) podczas pierwszych dni życia
  • osoby chorujące na malarię – w okresach zaostrzeń
  • osoby z zakażeniem grzybiczym
  • pacjenci po ciężkich urazach i po zabiegach chirurgicznych
  • osoby po przeszczepach (w trakcie leczenia ostrego odrzucania)
  • pacjenci po oparzeniu czy z udarem cieplnym
  • pacjenci z niektórymi nowotworami

Zdarzają się również sytuacje (chociaż rzadkie), że jest infekcja bakteryjna, a PCT nie będzie podwyższone. Jeśli trafimy na bardzo wczesny etap zakażenia, mamy do czynienia z zapaleniem wsierdzia lub gdy zakażenie jest zlokalizowane.

Jaki wynik taka infekcja?

Generalnie jeśli PCT ulega podwyższeniu to należy przypuszczać, że jest infekcja bakteryjna, ma predyspozycje do ciężkiego przebiegu i gorszego rokowania. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że konieczna będzie antybiotykoterapia, a także pobyt w szpitalu. Oczywiście wszystko zależy od stanu dziecka, od tego co widać w badaniu i pozostałych wyników badań laboratoryjnych i obrazowych.

PCT przy każdej infekcji?

Czy PCT powinno się oznaczać przy każdej infekcji? Podobnie jak w przypadku CRP, odpowiedź brzmi nie. Badania laboratoryjne nie muszą być zlecane przy każdej infekcji. Pamiętajcie by mieć trochę zaufania do lekarza i do badania lekarskiego, które przeprowadza (badanie lekarskie i wywiad to naprawdę potężne źródło informacji).

PCT przydaje się bardzo w trakcie ciężkich infekcji bakteryjnych – zwykle są to pacjenci przebywający w szpitalu. Jeśli dziecko trafia do szpitala to często już na samym wstępie takie badanie ma wykonywane. Prokalcytonina to również świetne badanie do monitorowania przebiegu infekcji.

PCT a CRP

Żadne z tych badań nie jest doskonałym narzędziem diagnostycznym. Każde ma swoje ograniczenia. Pod pewnymi względami PCT ma jednak przewagę. Rośnie szybciej. Spada szybciej po prawidłowym leczeniu. Nie podwyższa się w przypadku infekcji wirusowych.

Weźmy sobie pacjenta z oddziału pediatrycznego. Przychodzi taki, widać, że jest chory, ale nie wiadomo jeszcze na co. Zrobimy mu samo CRP, które wynosi np 80. I dalej nie mamy pewności, bo jakoś bardzo źle nie wygląda. Zastanawiamy się – będzie gorzej? A może to wirus? A jak zrobię za 12 godzin i CRP będzie 300? Robimy PCT i jest ok to możemy się uspokoić. A jeśli prokalcytonina ma poziom 10 to musimy szybko działać i jeszcze wspomóc się herbatką z melisy.

W przychodni PCT ma nieco mniejsze znaczenie. Ale zdarzają się też pacjenci ciężko chorzy. Rodzice chcą uniknąć szpitala, zlecamy badania, bo pacjent nam się nie podoba i możemy w takiej sytuacji uspokoić się nieco oznaczając prokalcytoninę (albo się nieco zestresować – w zależności od wyniku).

31 thoughts on “PCT – prokalcytonina – co to za badanie?

  1. A czy jest sens zrobienia takiego badania wczasie przyjmowania przez dziecko antybiotyku? 3 antybiotyk z rzędu, dopiero przed podaniem 3 na rtg wyszły dyskretne zmiany zapalne płuc dziś 5 doba przyjmowania trzeciego antybiotyku i znowu temperatura 39. Najpierw był rulid, potem amoksiklav A teraz klacid.

    1. bardziej do kontroli leczenia. Jesli zrobi pani teraz nie majac punktu wyjscia to nie do konca bedzie jasne jak nterpretowac wyzsze wyniki – bo może dopiero rosnie, a moze juz spada.. Zmiany RTG mają drugorzedne znaczenie – bardziej stan kliniczny dziecka i ogólne objawy. Ciezko mi powiedziec cos wiecej bez zbadania dziecka. pozdrawiam

  2. Mamo pediatro.. trafiłam na twój blog szukając informacji o PCT.. jak ma się PCT w % do PCT w ng/ml? Czy jest jakiś przelicznik? Właśnie patrzę na wyniki, PCT% wynik: 0.50% przy normie 0.17-0.35%. Wraz z wzrostem PCT rosną płytki krwi, wynik 481 przy normie 130-400 (w tysiacach), przy CRP <5. Reszta morfologii w normie. Czy takimi wynikami należy się martwić? Chodzi o osobę dorosłą po komplikacji operacyjnej- krwotok, przetaczanie 2 jednostek czerwonych krwinek i 2 jednostek osocza. Wyniki wykonywane 3tyg od operacji i tydzień po odstąpieniu od zastrzyków przeciwzakrzepowych. Czy PCT w w tym przypadku również sugeruje jakieś zapalenie? Pozdrawiam Cię serdecznie, zawitam na stałe 🙂

  3. A jeśli PCT u dwuletniej dziewczynki wynosi 0,42% (norma 0,2% do 0,4%), a inne wyniki morfologii są w normie? Czy to powód do niepokoju? Dziecko kilka dni wcześniej gorączkowało do 38C, teraz jest wszystko w porządku. Czy powtarzać wyniki?

  4. A jeżeli w morfologi wyszło PCT 0,46 a 1,5 tygodnia wcześniej dziecko miało 3 dniówkę to ma to jakiś związek?
    Odebrałam dzisiaj wyniki i wizytę u pediatry mamy w piątek (28.09)
    Morfologia była robiona w piątek (21.09), do dzisiaj dziecko nie wykazuje żadnych objawów chorobowych.

  5. No to ja się „pochwalę”… moja córka w wieku 1 tygodnia miała prokalcytoninę 167 (!) w przebiegu sepsy… teraz ma prawie pół roku i w badaniach kontrolnych prokalcytonina 0,4 (górna gr normy). Jesteśmy na finiszu przeziebienia (katar już prawie 2 tygodnie, na początku niewielka gorączka). Powinnam się martwić? Muszę przyznać że jak słyszę „prokalcytonina” to serce mi staje i dostaję gęsiej skórki..

  6. Została zlecona morfologia u 7tyg niemowlęcia (kontrolnie, objawów żadnych nie ma poza nieco brzydkimi kupami które wg pediatry wskazują na alergię, oraz przeźroczystym lekkim katarem trwającym już długo, którym wg pediatry nie ma się co przejmować), został zlecone także CRP (którego jeszcze nie ma) – jako przygotowanie do szczepienia. PCT wyszło 0.6. Reszta morfologii jest w normie poza MCH (30,04) I RDW-SD (44,5). Bilirubina jest 55 (żółtaczka długo schodzi). Czy mam jechać do szpitala? Wizyta szczepienna dopiero za tydzień 6tego a Pani wspomina że „Generalnie jeśli PCT ulega podwyższeniu to należy przypuszczać, że jest infekcja bakteryjna, ma predyspozycje do ciężkiego przebiegu i gorszego rokowania. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że konieczna będzie antybiotykoterapia, a także pobyt w szpitalu”. Bardzo się niepokoję. Gorączki nie ma (ostatnio 2 godziny temu 37 mierzona doodbytniczo ale u niego zawsze oscylowała wokół 37 – pomiary bezdotykowe które do tej pory robiliśmy 37.2-37.4). Proszę o pomoc.

  7. witam u mojej 3,5 letniej corki wyszły wyniki pct 0,45 i limfocyty 39.8. Czy mam jakies powody do niepokoju? Nie ma zadnej infekcji a ni goraczki

    1. Zależy jaka jest bezwględna liczba leukocytów i morfologia w całości. Nie da się zinterpretować dwóch wyrwanych z kontekstu parametrów ?

  8. Witam. Mam pytanie odnośnie wyniku morfologii mojego 5 miesięcznego synka. PCT 0,5% (norma laboratoryjna jest od 0,2 do 0,4), RDW SD – 34,5 (norma 35,1 – 43,9), pozostałe wyniki są w normie.
    Badanie zostało zlecone w celu zidentyfikowania ewentualnej anemii u dziecka. Czy takie wyniki PCT i RDW SD są powodem do niepokoju?

    Z góry dziękuję.

  9. Dzień dobry! Prawoe 4 miesięczne dziecko. Badania robione 4 dni temu- HGB 9.9, MCHC- 32 i PCT- 0.4. Dziecko 3 dni ( czas badania…lekarz wtedy kazał cierpliwie czekać na oddanie kału) nie wypróżniało się. Dziś to już 8 dzień bez wypróżnienia. Nie udało mi siè dostać z wynikami do pediatry. Jutro próbuję znowu. Czy wyniki są noepokojące? Karmione piersią…od 4 dni jeden posiłek to mleko „sztuczne”.

  10. Dzień dobry, mój syn trafił do szpitala z drgawkami gorączkowymi i temperaturą 40 stopni. Okazało się, że to trzydniówka. Lekarzy zaniepokoił poziom prokalcytoniny – w dniu przyjęcia 3,22, 2 dni później 4,66. W 3. dniu (dniu wypisu) poziom PCT zmalał do 1,37. Żadnych niepokojących objaw nie odnotowano. Bakterii w posiewach również nie ma. Czy można jakoś wytłumaczyć takie wysokie PCT przy trzydniówce?

    1. nie mamy tak naprawdę żadnego badania które potwierdziłoby nam, trzydniówkę, więc kierujemy się tylko objawami które pacjent demonstruje. Ale zachowałabym dużą dozę ostrożności i widać lekarze również tak się zachowali i obserwowali dziecko zlecając kontrolne badania.

  11. Witaj mamo 🙂

    Miło jest poczytać Twojego bloga, przede wszystkim ważne jest być świadomym rodzicem mając dziecko. Mam taką prośbę bo zapewne jesteś w dużym środowisku pediatrycznym rozpoznawana abyś rozpowszechniła umiejętność rozpoznawania u dzieci zespołu PFAPA który bardzo często jest mylony z anginą a tak łatwo pokusić się o Strep A Test który pomoże nam przyjąć kierunek diagnozowania. Moja córka jest klasycznym przykładem dziecka z zespołem nawracających gorączek i teraz żałuję że jak byłam młodą mamą nie czytałam więcej i wierzyłam lekarzom. Objawy (naloty na migdałach, powiększone migdały, dynamiczna/częsta gorączka powyżej 38 itd) skłania lekarzy do wypisywania antybiotyku, tym samym moje dziecko brało antybiotyki do 10 razy w roku. Historia jest długa a problem szeroki bo wiele jest taki dzieci w tym wiele niezdiagnozowanych prawidłowo – dlatego apel drogie mamy spisujcie dziwne sytuacje wg Was które są powtarzalne, objawy i zachowania. I opowiadajcie więcej swoim lekarzom bo to może mieć kluczowe znaczenie. A jeśli znajdziesz czas prośba o opisanie tematu – ja mogę też coś opisać.

  12. Dzień dobry.
    Mojej córce 5 miesięcznej PCT 0,4 , limfocyty 75,8 mimo że norma jest 70.Oprócz tego Gran . obojętnochłonne 12 ,kwasochłonne 0,09 i obojętnochłonne 16,9 %. Córka od 10 dni ma stan podgorączkowy i w badaniu fizykalnym jest wszystko ok. Czy mam się martwić? Co to w ogóle oznacza?
    Dziękuje za odpowiedź.

    1. u dziecka 5-miesięcznego zawsze jest więcej limfocytów niż neutrocytów, a interpretacja powinna zawsze przebiegać w całości – nie z wyrwanymi z kontekstu wartościami – nie znam np wartości ogólnej leukocytów. No i interpretacja powinna przebiegać ze stanem ogólnym dziecka po badaniu lekarskim. pozdrawiam

  13. Jestem z 13 miesięcznym dzieckiem w szpitalu. Crp 100 a PLC 15. Bardzo wysoko dlatego od samego początku bierzemy antybiotyk. A była tylko gorączka niespełna dobę i syn zaczął nie przyjmować leków dlatego pojechałam do szpitala. Podejrzenie sepsy ale nic jeszcze nie zdiagnozowano. Miał punkcje i wykluczono zapalenie opon mózgowych. Teraz czekamy na wyniki inne

  14. Mój syn zaraz po urodzeniu zachorował na sepsę i zapalenie opon mózgowych. PCT w 3. dobie życia – 68. Dziś syn ma 3,5 roku i zupełnie zdrowy, a wszystko dzięki badaniom przesiewowym po porodzie i szybkiej reakcji lekarzy.

    1. Nie da się zinterpretować wyrwanych z kontekstu wyników badań. Wyniki badań należy interpretować w całości, biorąc pod uwagę wszystkie parametry wymienione w morfologii krwi, a przede wszystkim biorąc pod uwagę wywiad, stan zdrowia dziecka i badanie fizykalne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *