infekcje, o szczepieniach

Wiem po co szczepię – tężec

Ciąg dalszy cyklu artykułów dla rodziców świadomych. Wiesz na co szczepisz? Bądź świadomym rodzicem. Szczepienia mają chronić przed chorobą zakaźną. Dlatego szczepimy nasze dzieci i aktualizujemy nasze szczepienia. Dzisiaj informacje o tężcu.

Tężec, tetanus

To choroba układu nerwowego. Tak. Możemy się uchronić przed chorobą układu nerwowego szczepiąc się. Szczepionka DTP (środkowa literka odpowiada właśnie za tężec).

Przebieg choroby jest ostry i wywołany neurotoksyną bakteryjną (tetanospazminą) produkowaną przez laseczkę Clostridium tetani. Toksyna dostaje się do neuronów i blokuje wydzielanie neuroprzekaźników, a tym samym wywołuje objawy, o których przeczytacie poniżej.

Umyj ręce?

Wystarczy dbać o higienę by pozbyć się bakterii i uchronić się przed chorobą? Niestety nie, bo przetrwalniki są oporne na działanie czynników środowiska, środków dezynfekcyjnych i wysokiej temperatury.Mogą przetrwać w ziemi wiele lat.

Jak można się zarazić?

Po zranieniu i zanieczyszczeniu rany. Tylko nie piszcie mi, że jak ktoś nie jest rolnikiem to nie musi się szczepić, bo kontakt z ziemią ma każdy. Podobnie jak w przypadku glisty ludzkiej, której widuje się sporo zwłaszcza u dzieci (do zarażenia również dochodzi po połknięciu jaj z ziemi. I nie trzeba do tego gryźć ziemi. Wystarczy nie siedzieć pod kloszem, chodzić na spacery, grać w piłkę, brudną ręką podrapać się po twarzy). W przypadku tężca do zakażenia dochodzi przy zranieniu.

Rana nie jest ranie równa

Do różnego rodzaju otarć, zadrapań, skaleczeń i wypadków dochodzi w trakcie naszego życia wiele razy. Ale rana nie jest ranie równa. Małe ryzyko tężca mamy w przypadku lekkich ran powierzchownych powstałych w warunkach domowych. Ryzyko zakażenia jest większe przy zranieniu podczas pracy z ziemią (kwiaty, zwierzęta), przy wystąpieniu ran miażdżonych i głębokich, obficie zanieczyszczonych ziemią lub śliną! Dużym czynnikiem ryzyka jest też brak aktualnego szczepienia.

Wiek nie gra roli, natura też nie

Choroba dotyczyć może każdego. Bez względu na wiek. I nie ma naturalnej odporności przeciw chorobie. Przechorowanie nie daje odporności. Zdrowe odżywianie czy przyjmowanie suplementów nie wpłynie na ochronę przed tężcem. Ochronę da tylko i wyłącznie szczepionka lub uodpornienie bierne.

Od zranienia do objawów

Okres wylęgania wynosi od 3 do 21 dni, ale zwykle pierwszy tydzień jest najbardziej newralgiczny. Osób z otoczenia chory nie zaraża.

Objawy

Po początkowych mało oczywistych objawach takich jak: niepokój, złe samopoczucie, wzmożone napięcie mięśni, ból głowy, bezsenność, ból okolicy rany, rozpoczyna się uogólniona postać choroby.

Dochodzi do zwiększonego napięcia i skurczu mięśni. Ale chory jest świadomy – nie traci przytomności. Przy bardzo silnych i długotrwających kurczach tężcowych, które prowadzą do ciężkiej sinicy, może dojść przejściowo do obniżenia świadomości. Pojawia się dość charakterystyczna pozycja – zwana opistotonus. Nie mylcie tego objawu z takim wyginaniem się dziecka w łuk okresowo po karmieniu. Małe dzieci mogą tak reagować na refluks żołądkowo-przełykowy, ale są to taki krótkotrwałe epizody i nie wynikają ze skurczu mięśni.

źródło: Journal of Neurosurgery

Pojawiają się trudności w żuciu i połykaniu, szczękościsk. „Uśmiech sardoniczny” (maksymalnie napięta twarz, boleśnie wykrzywiona, ma wyraz cynicznego uśmiechu, zwiększone napięcie mięśnia okrężnego ust).

Pediatryczna diagnostyka różnicowa – Hertl

Pojawiają się napadowe, silne skurcze różnych grup mięśni tułowia i kończyn wyzwalane przez bodźce zewnętrzne (hałas, światło, dotyk), towarzyszy im silny ból, a niekiedy niedrożność dróg oddechowych lub zatrzymanie oddychania (skurcz przepony)

W drugim tygodniu choroby pojawiają się napady prężeń tężcowych. Dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi, częstoskurcz na zmianę z bradykardią (przyśpieszenie i zwolnienie akcji serca). Prężenia są bardzo bolesne. Objęcie prężeniami mięśni oddechowych uniemożliwi oddychanie, a chory cały czas jest świadomy co wywołuje niepokój przed uduszeniem. Prężenia stopniowo trwają coraz dłużej a coraz krócej trwają przerwy pomiędzy nimi. W ekstremalnych przypadkach chory w trakcie prężeń opiera się na piętach i potylicy (sylwetka wygięta w łuk). Może dojść do zmiażdżenia kręgów kręgosłupa.

Dochodzi do zatrzymania krążenia, rozszerzenia źrenic, skurczu krtani. Każdy dłuższy napad tężcowy powoduje niedotlenienie mózgu.

Śmiertelność sięga 60%.

 

Postać miejscowa

Rzadziej występująca. Stanowi  1-3 % wszystkich postaci tężca. Nie dochodzi tutaj do prężeń, a wzmożone napięcie i prężenia ograniczają się do jednej grupy mięśni – np do kończyny. W 2/3 przypadków dochodzi do przejścia w postać uogólnioną.

 

Postać noworodkowa

Ciężka postać uogólniona u noworodka, którego matka nie była uodporniona przeciwko tężcowi, a tym samym nie przekazała mu przeciwciał. Zwykle dochodzi do choroby w wyniku zakażenia kikuta pępowiny. To problem przede wszystkim w krajach rozwijających się. Rokowanie w tej postaci jest złe.

Rozpoznanie

Tylko na podstawie objawów i wywiadu. Nie ma potrzeby wykonywania żadnych badań laboratoryjnych.

 

Opis przypadku nr 1

Dziewczynka dwuletnia ze zlokalizowaną postacią tężca.

Ta postać występuje rzadko, zwykle po urazie głowy lub jako powikłanie ropnego zapalenia ucha środkowego. Ta konkretna dziewczynka chorowała od 10 dni. Obecny był kaszel, zapalenie ucha z wyciekiem. Z powodu gorączki, kaszlu, sztywności karku (od 5 dni) i trudności w otwarciu jamy ustnej zgłosiła się do szpitala. W badaniu fizykalnym stwierdzono stan ogólny ciężki. Dziecko gorączkowało, prezentowało sztywność karku, szczękościsk i częste skurcze mięśni twarzy. Skurcze pozostałych mięśni nie były obserwowane. W badaniu otolaryngologicznym – nie udało się uwidocznić błony bębenkowej, a z ucha lewego wydostawała się ropna wydzielina. Stwierdzono porażenie nerwu czaszkowego VII. Dodatkowo stwierdzono duszność, zapalenie płuc i oskrzeli. .zmiany osłuchowe obustronnie nad polami płucnymi. Wykluczono zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

W przeszłości u dziecka nie stwierdzano zapaleń uszu środkowych. Nie była zaszczepiona z powodu zaniedbania ze strony rodziców.

U dziecka rozpoznano postać tężca zlokalizowaną. Wdrożono leczenie. Wykonano zaległe szczepienia. Dziewczynkę po 9 dniach wypisano do domu na prośbę rodziców. Na wizytach kontrolnych obserwowano poprawę stanu zdrowia dziecka.

Opis przypadku nr 2

7-letnia dziewczynka z raną kłutą (zakłucie drzazgą) zgłosiła się do szpitala osiem dni po urazie. Nie podjęto próby usunięcia drzazgi. Powodem zgłoszenia był ból szyi, pleców, trudności z połykaniem, mówieniem i szczękościsk.  Natychmiast przekazano dziewczynkę na oddział intensywnej terapii. Doszło do pogorszenia stanu dziecka – pojawiy się skurcze mięśni całego ciała, problemy z oddychaniem. Została zaintubowana, zastosowano sztuczną wentylację. Wykonano również tracheostomię (otwór w tchawicy umożliwiający oddychanie). Oczywiście w międzyczasie stosowane intensywne leczenie rozkurczowe, antybiotykoterapię, podano ludzką anatoksynę tężcową, podano również szczepionkę przeciw tężcowi. Pacjentka spędziła 4 tygodnie na oddziale intensywnej terapii. Tydzień później została wypisana ze szpitala. Uzupełniono jej szczepienia (i jej rodzeństwa).

Rokowanie

W postaciach lekkich i w postaci zlokalizowanej rokowanie jest dobre. W przypadku postaci uogólnionej o ciężkim przebiegu i w postaci noworodkowej – złe. Śmiertelność od ~6% (przypadki o małym lub umiarkowanym nasileniu) do 60% (postać ciężka); w postaci noworodkowej nawet 90%.

Objawy utrzymują się 4–6 tygodni, a zwiększone napięcie mięśni i niezbyt silne, okresowe skurcze – nawet kilka miesięcy.

 

 

 

Źródła:

  • Medycyna Praktyczna – Wybrane choroby bakteryjne – Tężec Autorzy: Robert Flisiak, Bartosz Szetela, Jacek Mrukowicz
  • szczepienia.info
  • Tetanus: A case report. Rizwan A Mian MD, Martin S Lacey MD, London Health Sciences Centre – Westminster Campus
  • Case Report Cephalic Tetanus: A Case Report M. A. Alhaji,U. Abdulhafiz,C. I. Atuanya,and F.L.Bukar

3 thoughts on “Wiem po co szczepię – tężec

  1. Tyle razy słyszałam pogłoski że jest to szczepionka potrzebna tylko dla osób pracujących np z końmi… Uwielbiam Cię za to co robisz! Dzięki Tobie rozwiałam wszelkie wątpliwości co do szczepień córki która za niedługo przyjdzie na świat 🙂

  2. Witam Serdecznie
    W jakim wieku najlepiej zaszczepić ?
    I mam jeszcze pytanie czy po szczepieniu boli ? Pamiętam ,że w wieku 5 lat byłam szczepiona na tężec i była to bardzo bolesna szczepionka. Nie sama infekcja ale po 😉 Czy przez ostatnie 30 lat coś się w tej kwestii zmieniło?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *