pierwsza pomoc

urazy głowy u dzieci

Uraz głowy od strony statystycznej

  • Kraków – 2004 rok, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy, konsultowano 2026 urazów głowy u dzieci, w tym 110 ciężkich, a 23 wymagało natychmiastowego leczenia neurochirurgicznego
  • Polska – rok 2015, ponad 43 tysiące urazów głowy u dzieci do 19 roku życia z czego ponad 13 tysięcy dotyczyło dzieci do 4 roku życia
  • Urazy u dzieci są najczęstszym powodem hospitalizacji.
  • Urazy u dzieci to znacząca przyczyna zgonów w tej grupie wiekowej.
  • Szacuje się, że w Polsce każdego roku do szpitala trafia około 40 000 dzieci z urazem głowy.

Urazy małej głowy

Uraz głowy zaskakuje u niemowlęcia. Rodzic bywa zaskoczony nie tyle samym urazem co prawidłowym rozwojem dziecka. A każde dziecko w końcu zacznie się obracać i wiercić. Pamiętaj o tym i przyjmij za zasadę – nie zostawiaj dziecka bez opieki w innych miejscach niż łóżeczko i podłoga – nigdy. Malutkie dzieci najczęściej tak właśnie „dorabiają się” urazu. Pozostawione na sekundę na kanapie czy przewijaku, po prostu z niego spadają. Upadki to najczęstsza przyczyna urazów głowy u dzieci do 12 roku życia.

pixabay.com

Niestety w wieku niemowlęcym istnieją też urazy związane z przemocą wobec malutkiego dziecka. O tym powstanie osobny wpis.

Mała głowa i duża głowa

Urazy głowy u dzieci różnią się od tych urazów, które widujemy u dorosłych. Dzieje się tak przede wszystkim ze względu na budowę anatomiczną i rozwój dziecka. Niemowlę ma na przykład dużą głowę (w stosunku do reszty ciała) i nie potrafi tej głowy jeszcze dobrze podtrzymywać, bo ma słabsze mięśnie szyi. Czaszka niemowlaka jest też cieńsza i łatwo ulega odkształceniom. Na szczęście sama zawartość czaszki, czyli mózg jest w trakcie mielinizacji i dzięki temu jest bardziej odporny na odkształcenia. Nic go jednak nie chroni przed urazami z przyspieszenia-opóźnienia (wypadki komunikacyjne).

Przestrzeń podpajęczynówkowa u niemowląt jest względnie duża w porównaniu z dorosłymi i predysponuje to do powstawania krwiaków podtwardówkowych.

pixabay.com

Co robić?

To pytanie zadaje sobie wielu rodziców. Kiedy jest źle i natychmiast trzeba wzywać karetkę?

  • Jeśli dziecko po urazie głowy jest nieprzytomne.
  • Jeśli są wgniecenia na głowie.
  • Jeśli występuje krwawienia, którego nie jesteś w stanie opanować (np duża rana).
  • Jeśli dziecko krwawi z nosa lub uszu.
  • Jeśli dziecko nie oddycha.
  • Jeśli dziecko ma drgawki.
  • Jeśli dziwnie chodzi (chwieje się lub upada nieadekwatnie do swojego wieku), dziwnie mówi.
  • Jeśli dziecko nie rusza szyją lub kończynami.
pixabay.com

Druga opcja jest również taka, że coś Ciebie niepokoi, ale nie jest to żadna z wyżej wymienionych sytuacji. Nie wiesz czy uraz głowy był poważniejszy czy raczej niewielki. W takiej sytuacji skontaktuj się pilnie z lekarzem, bo na przykład:

  • Dziecko jest małe (niemowlę lub dziecko, które nie potrafi się komunikować) – niektóre zalecenia mówią nawet o tym by każdy uraz głowy do 1 roku życia obejrzał lekarz.
  • Nie możesz uspokoić płaczu dziecka.
  • Dziecko spadło z wysokości metra lub większej albo zostało uderzone w głowę przez obiekt ciężki lub lecący z dużą prędkością.
  • Dziecko wymiotuje.
  • Dziecko zgłasza ból głowy lub szyi.
  • Dziecko nie płacze ale wycieka mu woda z nosa.
  • Dziecko ma nierówne źrenice.
  • Dziecko zgłasza jakieś zmiany w zakresie widzenia.
  • Dziecko ma krwiaki pod oczami.

 

Co robić w domu?

  1. Zachowaj spokój (jak zawsze – wiem, że jest to niemal niemożliwe, ale skup się na tym, że musisz pomóc dziecku a nie na własnym strachu).
  2. Postaraj się uspokoić dziecko, a w międzyczasie:
  3. Jeśli skóra została przecięta – przepłucz to miejsce delikatnie wodą i przyłóż gazik, dociskając tak by zatrzymać krwawienie.
  4. Jeśli skóra jest stłuczona – przyłóż w to miejsce niewielką ilość lodu owiniętego w czysty ręcznik.
  5. Obserwuj dziecko pod kątem ewentualnych niepokojących objawów (wyciek płynu z nosa, zmiana sposobu chodzenia i mówienia itp).
  6. Szczególnie uważnie przez pierwsze 2-3 godziny po urazie (w tym czasie, jeśli to możliwe ogranicz jedzenie pokarmów stałych a tylko nawadniaj dziecko). Zwracaj też uwagę na różne dziwne dolegliwości przez 24 godziny od urazu. Dziecko może zasnąć, ale musisz je obserwować. Nie zostawiaj dziecka bez opieki. W trakcie pierwszej nocy zaglądaj do niego minimum co 4 godziny (kontroluj oddech, reakcje na dotyk).
  7. Jeśli masz starsze dziecko – obowiązuje absolutny zakaz picia alkoholu (co wydaje się oczywiste u dzieci, niemniej jednak uczul na to nastolatka).
  8. Przez pierwsze 1-2 dni pozwól dziecku odpoczywać w domu po urazie głowy (nie wysyłaj do przedszkola i do szkoły). Czas odpoczynku zależy oczywiście od tego jak duży był uraz i czy są jakieś dodatkowe objawy.
  9. Obowiązuje również przerwa w dużej aktywności fizycznej – co jest niemożliwe przy biegającym dwulatku, ale postaraj się znaleźć jak najwięcej zajęć nie-ruchowych. Starsze dziecko nie powinno wracać do uprawiania sportu przez pierwszych kilka dni po urazie głowy, a kiedy poczuje się dobrze to powinno stopniowo zwiększać aktywność fizyczną.
  10. Jeśli coś Ci się w zachowaniu dziecka nie podoba (nawet po kilku dniach od urazu), bo nasilił się niepokój, pojawił ból głowy, wymioty, duża senność czy dziwny chód – skontaktuj się z lekarzem i wspomnij o przebytym urazie głowy.

 

Źródło:

  • Fletcher J.M., Miner M.E., Ewing-Cobbs L.: Age and recovery from head injury in children: developmental issues. In: Levin H., Grafman J., Eisenberg H., eds: Neurobehavioral Recovery From Head Injury. New York, NY: Oxford University Press, 1987: 279-291
  • Scandinavian guidelines for initial management of minor and moderate head trauma in children, Astrand R., Rosenlund C., Undén J., BMC Medicine, 2016; 14: 33
  • SYTUACJA ZDROWOTNA LUDNOŚCI POLSKI I JEJ UWARUNKOWANIA Warszawa 2016, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny Pod redakcją: Bogdana Wojtyniaka i Pawła Goryńskiego

9 thoughts on “urazy głowy u dzieci

  1. A gdy dziecko 2 latek po upadku z samochodu odpychacza. Dziecko przechylilo się do tyłu na chodnik. Straciło przytomność na chwilę, ocudzone płakało, potem wszystko było w porządku. Zaznaczę ze zarzylo się to 2 raz. po raz pierwszy około 1r.ż. też upada po staceniu równowagi
    jakie badania zrobić?

  2. Świetny, rzeczowy artykuł. Na ścianę do każdej przychodni! Szkoda,że czekając na swoją kolej musimy z nudów czytać reklamowe slogany z plakatów, zamiast spożytkować ten czas na taką ekspresową edukację. Wielkie dzięki! Pozdrawiam 🙂

  3. Dziękuję za wpis, sama jestem mamą i zdarzył nam się mAły wypadek, mAły wypadł mi z rąk, udeRzył główką o podłogę ale nic mu się nie stało, długo nie mogłam sobie tego wybaczyc i do dziś boję się czy taki wypadek może mieć jakieś dalekofalowe skutki? Boję się że mógł pozostać w główce np krwiak który kiedyś pęknie…

  4. Dzień dobry. Mój syn 18miesięcy uderzył czołem o lodówkę. Płakał ok 1 minuty. Na czole został czerwony ślad po za tym nic się nie dzieje. Mam pytanie czy jechać z dzieckiem na pogotowie czy obserwować i na co zwrócić uwagę i przez jaki czas? Z góry dziękuję za odpowiedź

  5. Witam, bardzo się ciesze że tu trafiłam. Dzięki temu podjęłam bardzo ważną decyzję która mnie od roku meczyła. Ale Ja nie o tym. Droga Pani doktor. Mam prośbę. Proszę w wolnej chwili o napisanie tekstu o drgawkach gorączkowych u dzieci. O tym , że wcale nie musi najpierw pojawić się gorączka żeby wystąpiły drgawki tylko np po incydencie. O tym, że czasem nie ma żadnych sygnałów i może się to zdarzyć w czasie jazdy samochodem kiedy dziecko siedzi z tyłu a rodzic prowadzi 😦 O tym , że jest to drastyczny widok i jedyne czego rodzic pragnie to żeby znów patrzeć w przytomne i żywe oczy swojego dziecka. O tym , że z tego się wyrasta. A przed wszystkim o tym , że coś takiego istnieje i może się przydarzyć każdemu. I żeby każdy rodzic wiedział , że to minie . . . Że ten widok jest chwilowy i że za kilka minut odzyska swoje najdroższe w świecie dziecko. Dziękuję. M

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *