pierwsza pomoc

urazy głowy u dzieci

Uraz głowy od strony statystycznej

  • Kraków – 2004 rok, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy, konsultowano 2026 urazów głowy u dzieci, w tym 110 ciężkich, a 23 wymagało natychmiastowego leczenia neurochirurgicznego
  • Polska – rok 2015, ponad 43 tysiące urazów głowy u dzieci do 19 roku życia z czego ponad 13 tysięcy dotyczyło dzieci do 4 roku życia
  • Urazy u dzieci są najczęstszym powodem hospitalizacji.
  • Urazy u dzieci to znacząca przyczyna zgonów w tej grupie wiekowej.
  • Szacuje się, że w Polsce każdego roku do szpitala trafia około 40 000 dzieci z urazem głowy.

Urazy małej głowy

Uraz głowy zaskakuje u niemowlęcia. Rodzic bywa zaskoczony nie tyle samym urazem co prawidłowym rozwojem dziecka. A każde dziecko w końcu zacznie się obracać i wiercić. Pamiętaj o tym i przyjmij za zasadę – nie zostawiaj dziecka bez opieki w innych miejscach niż łóżeczko i podłoga – nigdy. Malutkie dzieci najczęściej tak właśnie „dorabiają się” urazu. Pozostawione na sekundę na kanapie czy przewijaku, po prostu z niego spadają. Upadki to najczęstsza przyczyna urazów głowy u dzieci do 12 roku życia.

pixabay.com

Niestety w wieku niemowlęcym istnieją też urazy związane z przemocą wobec malutkiego dziecka. O tym powstanie osobny wpis.

Mała głowa i duża głowa

Urazy głowy u dzieci różnią się od tych urazów, które widujemy u dorosłych. Dzieje się tak przede wszystkim ze względu na budowę anatomiczną i rozwój dziecka. Niemowlę ma na przykład dużą głowę (w stosunku do reszty ciała) i nie potrafi tej głowy jeszcze dobrze podtrzymywać, bo ma słabsze mięśnie szyi. Czaszka niemowlaka jest też cieńsza i łatwo ulega odkształceniom. Na szczęście sama zawartość czaszki, czyli mózg jest w trakcie mielinizacji i dzięki temu jest bardziej odporny na odkształcenia. Nic go jednak nie chroni przed urazami z przyspieszenia-opóźnienia (wypadki komunikacyjne).

Przestrzeń podpajęczynówkowa u niemowląt jest względnie duża w porównaniu z dorosłymi i predysponuje to do powstawania krwiaków podtwardówkowych.

pixabay.com

Co robić?

To pytanie zadaje sobie wielu rodziców. Kiedy jest źle i natychmiast trzeba wzywać karetkę?

  • Jeśli dziecko po urazie głowy jest nieprzytomne.
  • Jeśli są wgniecenia na głowie.
  • Jeśli występuje krwawienia, którego nie jesteś w stanie opanować (np duża rana).
  • Jeśli dziecko krwawi z nosa lub uszu.
  • Jeśli dziecko nie oddycha.
  • Jeśli dziecko ma drgawki.
  • Jeśli dziwnie chodzi (chwieje się lub upada nieadekwatnie do swojego wieku), dziwnie mówi.
  • Jeśli dziecko nie rusza szyją lub kończynami.
pixabay.com

Druga opcja jest również taka, że coś Ciebie niepokoi, ale nie jest to żadna z wyżej wymienionych sytuacji. Nie wiesz czy uraz głowy był poważniejszy czy raczej niewielki. W takiej sytuacji skontaktuj się pilnie z lekarzem, bo na przykład:

  • Dziecko jest małe (niemowlę lub dziecko, które nie potrafi się komunikować) – niektóre zalecenia mówią nawet o tym by każdy uraz głowy do 1 roku życia obejrzał lekarz.
  • Nie możesz uspokoić płaczu dziecka.
  • Dziecko spadło z wysokości metra lub większej albo zostało uderzone w głowę przez obiekt ciężki lub lecący z dużą prędkością.
  • Dziecko wymiotuje.
  • Dziecko zgłasza ból głowy lub szyi.
  • Dziecko nie płacze ale wycieka mu woda z nosa.
  • Dziecko ma nierówne źrenice.
  • Dziecko zgłasza jakieś zmiany w zakresie widzenia.
  • Dziecko ma krwiaki pod oczami.

 

Co robić w domu?

  1. Zachowaj spokój (jak zawsze – wiem, że jest to niemal niemożliwe, ale skup się na tym, że musisz pomóc dziecku a nie na własnym strachu).
  2. Postaraj się uspokoić dziecko, a w międzyczasie:
  3. Jeśli skóra została przecięta – przepłucz to miejsce delikatnie wodą i przyłóż gazik, dociskając tak by zatrzymać krwawienie.
  4. Jeśli skóra jest stłuczona – przyłóż w to miejsce niewielką ilość lodu owiniętego w czysty ręcznik.
  5. Obserwuj dziecko pod kątem ewentualnych niepokojących objawów (wyciek płynu z nosa, zmiana sposobu chodzenia i mówienia itp).
  6. Szczególnie uważnie przez pierwsze 2-3 godziny po urazie (w tym czasie, jeśli to możliwe ogranicz jedzenie pokarmów stałych a tylko nawadniaj dziecko). Zwracaj też uwagę na różne dziwne dolegliwości przez 24 godziny od urazu. Dziecko może zasnąć, ale musisz je obserwować. Nie zostawiaj dziecka bez opieki. W trakcie pierwszej nocy zaglądaj do niego minimum co 4 godziny (kontroluj oddech, reakcje na dotyk).
  7. Jeśli masz starsze dziecko – obowiązuje absolutny zakaz picia alkoholu (co wydaje się oczywiste u dzieci, niemniej jednak uczul na to nastolatka).
  8. Przez pierwsze 1-2 dni pozwól dziecku odpoczywać w domu po urazie głowy (nie wysyłaj do przedszkola i do szkoły). Czas odpoczynku zależy oczywiście od tego jak duży był uraz i czy są jakieś dodatkowe objawy.
  9. Obowiązuje również przerwa w dużej aktywności fizycznej – co jest niemożliwe przy biegającym dwulatku, ale postaraj się znaleźć jak najwięcej zajęć nie-ruchowych. Starsze dziecko nie powinno wracać do uprawiania sportu przez pierwszych kilka dni po urazie głowy, a kiedy poczuje się dobrze to powinno stopniowo zwiększać aktywność fizyczną.
  10. Jeśli coś Ci się w zachowaniu dziecka nie podoba (nawet po kilku dniach od urazu), bo nasilił się niepokój, pojawił ból głowy, wymioty, duża senność czy dziwny chód – skontaktuj się z lekarzem i wspomnij o przebytym urazie głowy.

 

Źródło:

  • Fletcher J.M., Miner M.E., Ewing-Cobbs L.: Age and recovery from head injury in children: developmental issues. In: Levin H., Grafman J., Eisenberg H., eds: Neurobehavioral Recovery From Head Injury. New York, NY: Oxford University Press, 1987: 279-291
  • Scandinavian guidelines for initial management of minor and moderate head trauma in children, Astrand R., Rosenlund C., Undén J., BMC Medicine, 2016; 14: 33
  • SYTUACJA ZDROWOTNA LUDNOŚCI POLSKI I JEJ UWARUNKOWANIA Warszawa 2016, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny Pod redakcją: Bogdana Wojtyniaka i Pawła Goryńskiego

12 thoughts on “urazy głowy u dzieci

  1. A gdy dziecko 2 latek po upadku z samochodu odpychacza. Dziecko przechylilo się do tyłu na chodnik. Straciło przytomność na chwilę, ocudzone płakało, potem wszystko było w porządku. Zaznaczę ze zarzylo się to 2 raz. po raz pierwszy około 1r.ż. też upada po staceniu równowagi
    jakie badania zrobić?

  2. Świetny, rzeczowy artykuł. Na ścianę do każdej przychodni! Szkoda,że czekając na swoją kolej musimy z nudów czytać reklamowe slogany z plakatów, zamiast spożytkować ten czas na taką ekspresową edukację. Wielkie dzięki! Pozdrawiam 🙂

  3. Dziękuję za wpis, sama jestem mamą i zdarzył nam się mAły wypadek, mAły wypadł mi z rąk, udeRzył główką o podłogę ale nic mu się nie stało, długo nie mogłam sobie tego wybaczyc i do dziś boję się czy taki wypadek może mieć jakieś dalekofalowe skutki? Boję się że mógł pozostać w główce np krwiak który kiedyś pęknie…

  4. Dzień dobry. Mój syn 18miesięcy uderzył czołem o lodówkę. Płakał ok 1 minuty. Na czole został czerwony ślad po za tym nic się nie dzieje. Mam pytanie czy jechać z dzieckiem na pogotowie czy obserwować i na co zwrócić uwagę i przez jaki czas? Z góry dziękuję za odpowiedź

  5. Witam, bardzo się ciesze że tu trafiłam. Dzięki temu podjęłam bardzo ważną decyzję która mnie od roku meczyła. Ale Ja nie o tym. Droga Pani doktor. Mam prośbę. Proszę w wolnej chwili o napisanie tekstu o drgawkach gorączkowych u dzieci. O tym , że wcale nie musi najpierw pojawić się gorączka żeby wystąpiły drgawki tylko np po incydencie. O tym, że czasem nie ma żadnych sygnałów i może się to zdarzyć w czasie jazdy samochodem kiedy dziecko siedzi z tyłu a rodzic prowadzi 😦 O tym , że jest to drastyczny widok i jedyne czego rodzic pragnie to żeby znów patrzeć w przytomne i żywe oczy swojego dziecka. O tym , że z tego się wyrasta. A przed wszystkim o tym , że coś takiego istnieje i może się przydarzyć każdemu. I żeby każdy rodzic wiedział , że to minie . . . Że ten widok jest chwilowy i że za kilka minut odzyska swoje najdroższe w świecie dziecko. Dziękuję. M

  6. Moja córka( teraz 8 lat), spadła 4 lata temu z mebli kuchennych na posadzkę, prosto na głowę, miała guza wielkości jabłka z odbitą fuga. Po jakimś czasie guz schodził na oczy, były sine. Nie straciła przytomności. Od lekarza dostała tylko syrop przeciw bólowy. Z zaleceniem obserwacji. Dziś po 4 latach został jej widoczny ślad po guzie, czoło jest wyraźne uwydatnione w tym miejscu, co to może oznaczać?? Pozdrawiam

  7. Mam nadzieję, że otrzymam odpowiedź na pytanie, które bardzo mnie nurtuje. Mój syn ma skończone 7 mies, od 2 tygodni wstaje w łóżeczku turystyczym (nikt go nie zachęcał,od urodzenia był bardzo aktywny, w wieku 2,5 mięs przekręcał się z plecow na brzuch i odwrotnie, nie ma również wzmożonego napięcia mięśniowego), i to jego wstawanie wygląda tak, że sie podciąga, puszcza, 2 sekundy postoi i leci w tył lub bok taki bezwładny uderzając głową o materac. Nigdy po takim upadku nie płakał. Natychmiast zaraz wstaje i wszystko od początku. Gdybym mu pozwoliła robiłby tak cały dzień
    Oczywiście staram się go asekurować, ale nie zawsze mogę przy nim być. Czy takie upadki również są groźne?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *