o szczepieniach

Udo? Ramię? – gdzie wykonujemy szczepienie?

Zacznijmy od podstawowej kwestii, która często jest w internecie błędnie przekazywana: szczepionki nie są podawane dożylnie! Nie wstrzykujemy nic do krwi dziecka. Podobnie jak coś zjadamy to też nie wstrzykujemy sobie tego do krwi, a jak stosujemy steryd do nosa to nie trafia on do mózgu. Wiem, że to oczywiste oczywistości, ale jednak nie dla wszystkich. Szczepionki mogą mieć różne drogi podania, ale nie jest to droga dożylna.

Drogi podania szczepionek

Szczepionki podajmy: domięśniowo lub podskórnie lub śródskórnie lub doustnie (bardzo rzadko donosowo – szczepionka przeciwko grypie w Polsce niedostępna).

Skąd wiadomo, gdzie podać szczepionkę?

Badania kliniczne. To w trakcie ich przeprowadzania ustala się jaka droga podania będzie jednocześnie skuteczna i bezpieczna. Jest to w pewnym stopniu wynikiem składu danego preparatu (zastosowania substancji pomocniczych). Na przykład – domięśniowe podanie szczepionki zalecane jest przede wszystkim w przypadku szczepionek zawierających adiuwanty (aluminium). Ich zbyt płytkie podanie może powodować większą ilość miejscowych odczynów niepożądanych (duże zaczerwienienie czy podskórne guzki).

Miejsce podania szczepionki wybierane jest również w taki sposób by ryzyko uszkodzenia nerwów, naczyń czy tkanek było MINIMALNE.

W przypadku każdej szczepionki droga podania jest ściśle określona w CHPL (charakterystyce produktu leczniczego):

  • BCG – szczepienie przeciwko gruźlicy (pierwsza doba). Podajemy śródskórnie. Zgodnie z rekomendacjami WHO, szczepionka BCG powinna być podana w okolicę mięśnia naramiennego lewej kończyny górnej (w części środkowej). Wstrzyknięcie szczepionki w wyższą część ramienia może przyczynić się do powstania keloidu. Jest to jedyna szczepionka w 1 roku życia, którą podawać się powinno w ramię. W przypadku pozostałych preparatów preferowaną drogą podania jest udo!
  • DTPw – refundowaną przez NFZ, szczepionkę pełnokomórkowa przeciwko błonicy-tężcowi-krztuścowi zgodnie z CHPL podajemy podskórnie w mięsień naramienny lub przednioboczną część uda. Jak podaje producent – dla zminimalizowania odczynów miejscowych związanych z adiuwantem – zaleca się domięśniowe podanie szczepionki. Wybór nie jest tutaj dowolny – albo ramię albo udo, bo u dzieci do 12 miesiąca życia wybieramy udo – bez względu czy podajemy domięśniowo czy podskórnie (CHPL nie precyzuje wieku dziecka – mówią o tym ogólne zasady przeprowadzania szczepień).
  • DTPa – w tym również szczepionki 5w1 i 6w1 podajemy zgodnie z CHPL – domięśniowo. W przypadku podaży do mięśnia wybieramy u niemowląt i małych dzieci (do 3 roku życia) przednioboczną część uda. W przypadku dzieci starszych (do około 18. miesiąca życia) wybieramy również przednioboczną część uda lub mięsień naramienny – tutaj kierujemy się przede wszystkim masą mięśniową.  U dzieci po 18 miesiącu życia – podajemy w mięsień naramienny.
  • Szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae b – podajemy domięśniowo (podskórnie jedynie u pacjentów z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepnięcia)
  • MMR/Priorix – podajemy domięśniowo (podskórnie jedynie u pacjentów z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepnięcia)
  • wzw typu B – podajemy domięśniowo (podskórnie jedynie u pacjentów z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepnięcia)
  • szczepionki przeciwko pneumokokom i meningokokom – podajemy domięśniowo
  • szczepionki przeciwko rotawirusom – podajemy doustnie
  • szczepionkę przeciwko poliomyelitis – podajemy domięśniowo lub podskórnie
  • szczepionkę przeciwko ospie – podajemy podskórnie

Określone są również konkretne długości igieł w zależności od wieku pacjenta.

Dużo szczepień – mało kończyn

W związku z tym, że w Polsce stosuje się nadal szczepionkę pełnokomórkową, a szczepionki 5w1 czy 6w1 (wysoceskojarzone) nie są refundowane to pojawia się problem. Na jednej wizycie podaje się 4 szczepionki. Zgodnie z z zasadami jeżeli podczas jednej wizyty wykonywanych jest kilka szczepień, każdą szczepionkę najlepiej podać w inną okolicę anatomiczną ciała. I jak to się ma do tego uda, o którym wyżej pisałam? Jak podać wszystko co domięśniowe w udo skoro mamy tylko dwa uda, a 4 szczepionki?

U niemowląt – do 1 roku życia podaje się szczepionki w uda z zachowaniem 2,5 cm odległości między dwoma wkłuciami (dwa ukłucia udo prawe i dwa ukłucia udo lewe). 

W badaniu obejmującym 1,4 mln dzieci zaobserwowano, że podawanie szczepionki błonica-tężec-krztusiec w udo zamiast w ramię, wiąże się z mniejszą ilością NOPów nie tylko u niemowląt, ale i u starszych dzieci. Co więcej podanie w udo nie tylko poprawia bezpieczeństwo ale i immunogenność szczepionki. Niemowlęta po podaniu domięśniowym w mięsień uda płaczą krócej niż te którym szczepienie podano w mięsień naramienny.

Udo do zapamiętania

Podsumowując: stosowanie zasady – „w pierwszym roku życia szczepimy w udo” (nie dotyczy szczepienia BCG) – poprawia bezpieczeństwo szczepień, zmniejsza ilość NOPów a tym samym zmniejsza Wasz rodzicielski lęk przed szczepieniem.

 

 

  • Andrew T. Kroger, Ciro V. Sumaya, Larry K. Pickering: General recommendations on immunization. Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Morbidity and Mortality Weekly Report, 2011; 60 (RR-02): 1–60
  • CHPL DTPw
  • CHPL Synflorix
  • CHPL Prevenar 13
  • CHPL Priorix 
  • CHPL Imovax
  • CHPL Act-Hib
  • CHPL Hiberix
  • CHPL Varilix
  • CHPL Bexsero
  • CHPL Nimenrix
  • Vaccination Site and Risk of Local Reactions in Children 1 Through 6 Years of Age; Lisa A. Jackson, Do Peterson, Jennifer C. Nelson, S. Michael Marcy, Allison L. Naleway, James D. Nordin, James G. Donahue, Simon J. Hambidge, Carolyn Balsbaugh, Roger Baxter, Tracey Marsh, Lawrence Madziwa, Eric Weintraub; Pediatrics
    January 2013
  • Pediatrics. 2011 Mar; Injection site and risk of medically attended local reactions to acellular pertussis vaccine. Jackson LA1, Yu O, Nelson JC, Dominguez C, Peterson D, Baxter R, Hambidge SJ, Naleway AL, Belongia EA, Nordin JD, Baggs J; Vaccine Safety Datalink Team.
  • Are there differences in immunogenicity and safety of vaccines according to the injection method? Ajana F1, Sana C, Caulin E.

11 thoughts on “Udo? Ramię? – gdzie wykonujemy szczepienie?

    1. zadziała na pewno, ale w jakim stopniu to ciężko mi powiedzieć warto zwrocic uwage na kolejnych szczepieniach zeby to jednak było udo. oczywiscie powinna tego pilnowac pieleganiarka…

      1. A co jeśli pielęgniarka twierdzi, że szczepienie w ręce jest prawidłowe i nie będzie kłuć 4 miesięcznego dziecka 4 razy w uda? Jest możliwość aby jakoś to wyegzekwować?

  1. Czy szczepionka Prevenar może być dana u osoby dorosłej w pośladek. Bardzo proszę o odpowiedź, martwię się a dzisiaj mi tak dali. Pozdrawiam Jola O.

    1. u dzieci absolutnie nie, ze względu na ryzyko uszkodzenia znajdujących się tam ważnych nerwów oraz dużą ilość tkanki tłuszczowej, która osłabia działanie szczepionki. u dorosłych – nie mam pojecia. Jesli poprawną techniką wykonano szczepienie to powinno byc ok.

  2. Witam! Gdzie mogę znaleźć źródło informacji, że lepiej nie szczepić w ramię maluszków? Chrześniaczka była ostatnio tak zaszczepiona, uczuliłam na to siostrę, lecz pielęgniarka powiedziała jej, że „pierwsze słyszy” i „bzdur w internecie jest pełno”. Planuje się do niej wybrać, ale potrzebuje sprawdzonego źródła, żeby nie mogła się wywinąć i doedukowała w tej sprawie. Na końcu jest kilka źródeł, niestety nie mam do wszystkich dostępu, więc prosiłabym serdecznie o wskazanie konkretnego, gdzie jest informacja „U niemowląt – do 1 roku życia podaje się szczepionki w uda z zachowaniem 2,5 cm odległości między dwoma wkłuciami (dwa ukłucia udo prawe i dwa ukłucia udo lewe). „. Z góry dziękuję i pozdrawiam!

    1. To jest w ogólnych zaleceniach dotyczących szczepien. Chociażby na stronie mp.pl czy w fachowej literaturze do której każdy lekarz ma dostęp. Mysle ze pielęgniarka równiez

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *