infekcje

OZUŚ – co to za dziwo?

STATYSTYKI uszne

Ostre zapalenie ucha środkowego (OZUŚ) to dość częsta przypadłość wieku dziecięcego. Nawet 50% do 85% dzieciaków w wieku 3 lat miało zapalenie ucha środkowego. A najczęściej chorują dzieci w wieku 6 do 18 miesięcy.

Choroba zwykle zaczyna się od zwykłego przeziębienia. Banalna infekcja wirusowa przebiegająca z katarem, niewielkim stanem podgorączkowym nagle zaczyna przebiegać z gorszym samopoczuciem dziecka i bólem ucha. Dlaczego tak się dzieje? Wyjaśni Wam to krótkie spojrzenie na anatomię 🙂

Kilka słów o samym uchu

Ucho to nie tylko małżowina uszna (czyli ta część widoczna „gołym okiem”):

Idąc dalej mamy przewód słuchowy zewnętrzny (czyli miejsce do którego wiele osób wpycha patyczki higieniczne – NIE WOLNO!)

 

Od przewodu słuchowego zewnętrznego dochodzimy jak widać do błony bębenkowej, za którą skrywa się nasze ucho środkowe. Nie będę omawiać szczegółów jego budowy. Ważne jest abyście wiedzieli gdzie jest i że przypomina nieco zamkniętą puszkę, w której umieszczone są kosteczki słuchowe, a dodatkowo ma połączenie z gardłem poprzez trąbkę słuchową. To jest droga którą szerzą się zakażenia. Trąbką słuchową niczym dziurawą dróżką na peryferiach procesy zapalne tuptają do ucha środkowego. U dzieci trąbka słuchowa ustawiona jest pod mniejszym nachyleniem niż u dorosłych – dlatego zarazy mają „mniej pod górkę” i łatwiej przedostają się z nosa i gardła do ucha.

 

Dlaczego moje dziecko ciągle ma zapalenia ucha środkowego?

Jak wyjaśniłam powyżej u dzieci jest łatwiej o chore ucho niż u dorosłych, ale jest też kilka czynników, które sprawiają, że niektóre dzieciaki są bardziej podatne na tego typu zakażenia. Można tutaj wymienić:

  • przerost migdałka podniebiennego
  • palenie papierosów w otoczeniu dziecka
  • dziecko w wieku 6-18 miesięcy (dziecko w tym wieku ma nieco odmienną budowę ucha niż dorosły. Trąbka słuchowa jest krótka i szeroka co sprzyja „przechodzeniu” infekcji do ucha)
  • nieprawidłowa budowy podniebienia
  • polipy nosa
  • skrzywienie przegrody nosa
  • alergia (powodując przewlekły stan zapalny śluzówek dróg oddechowych predysponuje również do zapalenia ucha)
  • refluks żołądkowo-przełykowy
  • ciało obce
  • uczęszczanie dziecka do żłobka lub przedszkola
  • brak karmienia piersią we wczesnym niemowlęctwie

Czy to OZUŚ?

Do najbardziej popularnego objawu zapalenia ucha zaliczyć można jego ból.

A co poza tym?

  • wyciek z ucha
  • rozdrażnienie dziecka
  • podwyższona temperatura ciała i gorączka
  • katar, kaszel
  • wymioty, biegunka
  • niechęć do ssania, albo takie przerywane ssanie z niepokojem
  • pociągania za ucho
  • odwodnienie
  • zły stan ogólny

Objawy te w zależności od wieku dziecka są mniej lub bardziej charakterystyczne. Dla przykładu niespokojne niemowlę w wieku 3 miesięcy może mieć zwykły katar i z tego powodu gorzej ssać pierś czy butelkę, ale zdarza się też, że przy tych samych objawach dodatkowo występuje zapalenie ucha. Nieco większe niemowlę – dajmy na to 6 miesięczne będzie łapało się za ucha podczas zasypiania, bo po prostu tak robi, a inne w tym samym wieku będzie miało do tego stan podgorączkowy i zapalenie ucha środkowego. Starszaki zwykle powiedzą po prostu „ucho mnie boli” i cześć. Reguła (od której istnieją wyjątki) mówi, że im młodsze dziecko tym objawy zapalenia ucha są bardziej nasilone.

Badanie otoskopowe

Lekarz w trakcie wizyty, podejrzewając chore ucho przeprowadza jego badanie. Ogląda się małżowinę uszną i jej otoczenie. Aby zajrzeć głębiej potrzebny jest już bardziej specjalistyczny sprzęt. Sięgamy po otoskop. Mamy specjalne wzierniki i co najważniejsze – światło. Dzięki takiemu pomocnikowi jesteśmy w stanie ocenić przewód słuchowy i błonę bębenkową, a co za tym idzie stwierdzić, czy mamy do czynienia z zapaleniem ucha czy nie.

 

 

Badanie samo w sobie nie jest bolesne. Zdarza się, że jest nieprzyjemne – małe dzieci zwykle nie są zadowolone nawet z chwilowego unieruchomienia. A przypadku zapalenia ucha może pojawić się ból w trakcie otoskopii. Lekarz w trakcie badania tych najmłodszych dzieci zwykle potrzebuje pomocy rodzica. Niemowlęta które nie potrafią jeszcze siedzieć najlepiej bada się na leżąco – na boku. Starsze dzieci najlepiej na siedząco – w najmłodszej grupie potrzebne jest wsparcie rodzica, który sadza dziecko na swoich kolanach, bokiem do siebie i przytrzymuje jedną ręką głowę dziecka a drugą jego ręce. Wygląda to mniej więcej tak:

 

Paracenteza?

Zdarza się, że w przebiegu zapalenia ucha środkowego dochodzi do pęknięcia wspomnianej wyżej błony bębenkowej. Jeśli dziecko cierpi na nawracające OZUŚ to w takim wypadku (powtarzających się wycieków z ucha) może dojść do powstawania zrostów, blizn, trwałych ubytków w błonie bębenkowej. Jak pewnie się domyślacie nie jest to fajna sytuacja, gdyż powodować może upośledzenie słuchu u dziecka, a dodatkowo powoduje powstanie dodatkowej drogi dla wniknięcia drobnoustrojów. Aby uniknąć takiego samoistnego pęknięcia wykonuje się zabieg paracentezy, czyli nacięcie błony bębenkowej.

Zapytacie dlaczego paracenteza ma być lepsza niż samoistne pęknięcie. Po pierwsze zabieg wykonujemy (właściwie to nie MY ale laryngolog) jałowym sprzętem, po drugie to my wybieramy w którym miejscu dojdzie do nacięcia błony, po trzecie zabieg wykonać można w znieczuleniu miejscowym, a po czwarte to my decydujemy kiedy on zostanie wykonany. Jeśli dziecko jest bardzo małe (poniżej 3 miesięcy) a do tego bardzo niespokojne z powodu OZUŚ, wymiotuje, a w badaniu otoskopowym lekarz stwierdza, że błona bębenkowa jest bardzo napięta to należy wykonać paracentezę. Zwykle zmniejsza ona ból i stan dziecka poprawia się. Lekarz może jednoczasowo zadecydować o konieczności odessania wydzieliny wydostającej się z ucha. Decyzję o konieczności paracentezy powinien podejmować laryngolog.

Zapalenie ucha = antybiotyk???

Są rodzice, którzy na samo wspomnienie ewentualnego antybiotyku robią się bladzi ze strachu. Są też tacy, którzy bez antybiotyku nie potrafią żyć, bo jak dziecko gorączkuje to ma być i koniec. A zapalenie ucha to dość przykra dolegliwość… Wyobraźcie sobie rodziców, którym mówię, że antybiotyk zapisuje się tylko w przypadku infekcji bakteryjnej, a na kolejnej wizycie opowiadam nie tylko o wirusach, ale i bakteriach wywołujących OZUŚ. Po czym zapisuję lek przeciwbólowy i nie wydaję żadnej recepty. Średnio wiarygodna jestem.

Zawsze jest jednak jakieś ale… Antybiotyk działa na bakterię, ale w ostrym zapaleniu ucha środkowego zwykle się go nie zapisuje. Większość infekcji przeziębieniowych u dzieci ma przyczynę wirusową. Ostre zapalenie ucha zwykle pojawia się w przypadku przedłużających się „banalnych infekcji”. Tutaj do akcji (i do ucha) wkraczają bakterię. Wymienić wśród nich należy Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis. Badania dowodzą jednak, że w zapaleniu ucha nie jest konieczne podawanie antybiotyku, bo jego podanie nie wpływa za bardzo na przebieg infekcji. Zaczynamy od czujnej obserwacji małego pacjenta. Podajemy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (regularnie, kilka razy dziennie) i po dwóch dniach albo jest lepiej i wszyscy się cieszą, albo jest gorzej i konieczny jest antybiotyk. W około 66% przypadków jest lepiej a co za tym idzie udaje się uniknąć podawania antybiotyku.

Kiedy antybiotyk jest konieczny „na wejście”?

  • dziecko nie skończyło jeszcze 6 miesięcy
  • dziecko gorączkuje wysoko, wymiotuje, jest w średnim stanie ogólnym
  • dziecko nie skończyło jeszcze dwóch lat i ma obustronne zapalenie uszu
  • występuje wyciek z ucha

Domowe metody?

Zatykanie ucha czymkolwiek (watą, wacikiem, maścią), zakrapianie olejami czy stosowanie okładów nie jest dobrym pomysłem. Po pierwsze nie ma potwierdzenia w badaniach. Po drugie w przypadku wystąpienia wycieku z ucha ważniejsze jest regularne oczyszczanie i osuszanie przewodu słuchowego a nie dopychanie wszelkiego rodzaju mazidłami.

Profilaktyka – lepiej jest zapobiegać niż leczyć

  1. nie pal papierosów przy dziecku
  2. staraj się jak najdłużej karmić piersią
  3. zaszczep dziecko zgodnie z kalendarzem (otrzyma szczepionkę przeciwko Haempohilus influenzae i szczepienie przeciwko pneumokokom)
  4. kiedy u Twojego maluszka wystąpią pierwsze objawy przeziębieniowe to zadbaj o jego nosek – zakrapiaj solą morską i czyść z użyciem gruszki/Fridy/Katarka. Im szybciej pozbędziesz się infekcji z nosa tym mniejsze ryzyko zapalenia ucha

27 thoughts on “OZUŚ – co to za dziwo?

  1. ostatnimi czasy u nas na topie powyższy temat. Niestety u synka został stwierdzony wysięg. Troszkę niedosłyszy więc i mniej wyraźnie mówi jak na swoje 4 latka. Więc biegamy do pediatry, otolaryngologa i logopedy. Póki co został zakwalifikowany na wycięcie migdałka. Już sie boje i trzęsę na samą myśl. Oby to pomogło. Bo kolejny krok to drenaż.

  2. Moje dziecko ma już za sobą OZUŚ niestety. Ciężkie leczenie antybiotykiem, a nawet nie domyślałam się, że można wyleczyć bez. Na pneumokoki też nie szczepiłam. Czy gdybym zaszczepiła, mogłabym uniknąć choroby?

    1. szczepionka na pneumokoki mogłaby uchronić dziecko przed OZUŚ, ale 100% gwarancji nie ma, bo zapalenie ucha mogą wywołać nie tylko pneumokoki (chociaż są najczęstsze). Mimo to nic nie stoi na przeszkodzie aby dziecko jeszcze zaszczepić 🙂

      1. ja szczepiłam na pneumokoki i moje 15 miesięczne dziecko ma zapalenie ucha. (Poszła do żłobka, po tygodniu dostała kataru, byłam u lekarza, trochę podleczyłam ale katar nie zniknął, a po dwóch tygodniach gorączka w nocy 39. Znowu lekarz i tym razem antybiotyk na 8 dni).

        1. niestety ochrona przed pneumokokami wywołującymi zapalenie ucha, w przypadku zastosowania szczepienia nie jest oszałamiająca/ Ale zapewnia przede wszystkim ochronę przed sepsą czy zapaleniem opon. Zmniejsza również w dużym procencie zapalenie ucha. Tak zwane „dzieci żłobkowe” mają bardzo dużą predyspozycję do częstych infekcji w pierwszym roku pobytu w żłobku. Być może Pani dziecko ma też większą predyspozycję do zapaleń ucha. Jeśli częściej będzie się to powtarzać to warto udać się do laryngologa.

  3. Ja mam pytanie, czy to możliwe że OZUŚ wystąpił u starszego dziecka? Mam dwoje dzieci, 11-letnie i roczne. Starsza córka nie była szczepiona na pneumokoki, młodszą zaszczepiłam nie dawno. Co ciekawe, starsza córka ostatnio chorowała na ostre zapalenie ucha środkowego, w wymazie (badaniach) wyszło, że ma pneumokoki. Zrobiłam młodszej – to samo, tez jest nosicielem. Moje pytanie brzmi, czy starsza też może zostać zaszczepiona? szukałam informacji na stronie kampanii o pneumokokach, ale nie znalazłam jednoznacznej odpowiedzi.

    1. Jak najbardziej zapalenie ucha środkowego wystąpić może w każdym wieku. Oczywiście, że starsza córka może zostać zaszczepiona 🙂 Prevenarem na przykład 🙂 Nosicieli również szczepi się przeciwko pneumokokom – ma to uchronić przed inwazyjną chorobą penumokokową (sepsą). pozdrawiam

  4. Moje 2,5 letnie dziecko praktycznie za każdym razem jak dostanie kataru i trwa on 2-3 tyg to wylewa się uchem…wtedy antybiotyk.. Jak tylko zaczyna się katar robię wszystko żeby skończył się jak najszybciej (sinupret w kroplach, sól morska, frida, inhalacje z solanki iwonickiej, na noc kominek z olejkami sosnowym i lawendowym, nawet krojona cebula wieszana przy łóżeczku) ale moje zabiegi i tak niewiele dają.. Teraz katar trwa znów, sięgnęlam po nowe polecane sposoby póki ucho jeszcze nie boli – płukanie nosa i zakraplanie ucha wodą utlenioną (do nosa bardzo rozcienczoną w soli fizjologicznej) oraz homeopatyczne leki dobrane przez homeopate..katar trwa na razie 6 dni..działam i czekam…uda się czy znowu poleci uchem.. Nie stwierdzono u niego przerośnietego migdału, nie jest też dzieckiem alergicznym.Moje pytanie brzmi – czy udowodniono wpływ diety (nabiał, gluten) w trakcie takich infekcji?(jemy zdrowo, bez cukru, minimum pszenicy itp). Czy cos jeszcze mogę zrobić?

    1. WItam. Niestety niektóre dzieci tak reagują na infekcje kataralne. Pytanie ile razy w ciągu roku takie zapalenie ucha występuje? Czy dziecko poza tym dobrze się rozwija, nie „łapie” często zapalenia płuc i innych ciężkich infekcji.
      Co do diety to na pewno ma ona znaczenie dla ogólnego stanu zdrowia. Duża ilość warzyw i owoców to podstawa odporności dziecka. NIe spotkałam się jednak z badaniami na teamt możliwości ewnetualnego wykluczenia jakiegoś składnika z diety i dzięki temu zmniejszenia częstości OZUŚ.

  5. Moj syn – 4latek od wakacji ja 4 razy miał infekcje uszne. 2 skończyły sie antybiotykiem.
    Innych infekcji prawie w ogole nie łapie. Tylko te uszy i tak jakby „suchy nos.”
    Od miesiąca Codziennie nebulizatorem 5ml soli fizjologicznie
    Napisz proszę jak oczyszczać i osuszać ucho?

    1. myjemy ucho tylko na zewnątrz – w środku nie ingerujemy. osuszamy z zewnatrz recznikiem. Workowina ma funkcje ochronna wiec jej nie ruszamy. Chyba ze u kogos jest „ucho pływaka” to można zastosować specjalne spraya profilaktycznie. Ewentualne oczyszczanie preparatami tylko z zalecenia laryngologa.

  6. U nas zaczął się problem z uszami przy zapaleniu płuc… będąc w szpitalu dwa lata temu we wrześniu (To nasz drugi dom syn skrajny wcześniak z wieloma wadami i problemami niestety) otóż wtedy zaczęła lecieć prócz ropy krew z uszu…. pierwsza diagnoza mały się zadrapal… dla mnie to było nierealne ale ok…. 2 doby później sepsa stan krytyczny zrobili wymazy wynik gronkowiec złocisty wdrożono leczenie po 3 miesiącach pokonał te bakterie ale krwawienie nie ustalo wręcz się nasiliło….. Ale nic z tym nie zrobili po 4 miesiącach (Dziecko dalej krwawilo codziennie w sporych ilościach zrobili PIERWSZA operację … prof stwierdził że tam był Sajgon ziarnina i wiele innych zmian ale Max tydzień i będzie lepiej i tak się nie stało minęły 4 miesiące kolejne wymazy bo zapach był paskudny był to czerwiec ubiegłego roku (Dziecko krwawilo dalej( wynik Pseudomonas kolejne leczenie kolejne operacje zabiegi i nic trafiliśmy na konsultacje z docentem z innej kliniki czytając dokumentację objawy inne jakie mały miał taluw jak polipsyde nawracajacej gorączki wielotygodniowe wysypki wypadajace zeby tak synek zaraz 3 latka i już ich polowy nie ma te wycieki zmiany w płucach powiedział trzeba zrobić dwa badania jednym z nich było zwykle RTG czaszki =wynik zmiany w kościach…. drugie quantiferon też ten dodatni wyszedł jednak po powtórzę wyniku ujemny i postawił diagnozę histiocytoza złośliwa krwawi do dziś czekają nas 3 poważne operacje uszu bo zmiany są tak liczne i szkody i powikłania że szkoda slow prawie dwa lata dziecko krwawi i dopiero po długim czasie diagnoza niestety dodam że Pseudomonas dalej jest i j7z tak oporny że żaden lek nie działa ☹

  7. Moje dziecko skarży się na ból ucha, nigdy wcześniej nie chorował Na „ucho” za 2 dni planujemy lot samolotem, czy może to być niebezpieczne przy bólu ucha?

  8. Dziękuję za ten wpis. Właśnie borykam się z zapaleniem ucha u 15 miesięcznego syna. Antybiotyk bierze od dni 8 dni (Ospamox przez 4 dni a następnie Amoksiklav po kontroli) i na pewno przez kolejne 3 dni będzie go brał bo dopiero wtedy mamy kontrolę. Czy tak długo trwająca infekcja to normalne? Mój pediatra powiedział, że mam nie wpadać w panikę i na pewno damy radę to wyleczyć tylko nie odpowiedział mi czy to norma. Dziecko nie ma gorączki, kataru, je normalnie i śpi bez problemu.
    „Dodatkowym objawem” jest uderzanie głową o podłogę. Piszę w cudzysłowie bo nie jestem pewna czy to objaw zapalenia ucha. Po środkach przeciwbólowych to zachowanie się nie zmieniało. Mam wrażenie, że nie jest to związane z bólem. W jednym czasie mamy infekcję, wychodzą czwórki i syn zaczyna chodzić 🙂 więc to może być wszystko. Jak będzie miał uszy zdrowe i to nie minie, to będziemy dalej diagnozować. Szukałam na blogu wpisu na temat uderzania główką ale nie znalazłam. W internecie jest oczywiście sporo informacji ale ciekawa jestem Pani opinii na ten temat. Czy pediatra często spotyka się z takim zachowaniem u małych dzieci? Czy dziecko może doznać mikro urazu głowy?

  9. A czy u maluszków można stosować krople do ucha przy zapaleniu? Córka pi drenażach jest w razie zapalenia ucha ma krople z antybiotykiem ale gdyby synek zachorował ma teraz 10 miesięcy to czy rakiw jroole mozna mu podać zakiast doustnego antybiotyku?

  10. Własnie w poniedzialek skonczylismy drugi antybiotyk na zapalenie ucha, a dzis w nocy (sroda) nastapila samoistna perforacja blony benenkowej po raz 3 w przeciagu.miesiaca….jestem zalamana, zwlaszcza, ze synek wczesniej powaznie nie chorowal a byl w zlobku i chodzi do przedszkola
    Ma 2,5 roku…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *