infekcje, inne

dziecko z gorączką – czy to powód do niepokoju? jak ją kontrolować? jak reagować?

Gorączkujące dziecko powoduje niepokój rodziców. Im gorączka wyższa tym niepokój większy. Czy słusznie?

Gdzie mierzyć temperaturę ciała dziecka?

Oto jest pytanie… Pamiętajcie, że bez względu na to jaki sprzęt posiadacie to jeśli nie będzie używany prawidłowo to nie ma szans na wiarygodny pomiar.

Termometry przykładane w okolicy czoła (bezdotykowe) są coraz bardziej popularne, ale prawda jest taka, że podają one często nieprawidłową wartość ciepłoty ciała. Dlaczego?

Wiele czynników ma znaczenie przy pomiarze temperatury. Nie tylko sprzęt, ale i współpraca dziecka. Gdy wspominam o tym, że najbardziej wiarygodny pomiar u małych dzieci wykonywany jest w odbytnicy, to wiele osób pisze, że się boi go wykonać lub, że dziecko nie daje sobie takiego pomiaru wykonać. Zbyt krótki pomiar w tej okolicy również będzie nieprawidłowy.

Pierwszą, podstawową sprawą jest użytkowanie danego sprzętu zgodnie z instrukcją. Także dopasuj pomiar temperatury do sprzętu, który posiadasz.

Ze względu na moich pacjentów, ale i po konsultacji z moimi obserwatorami zdecydowałam się na przetestowanie termometru bezdotykowego, którego producent wyeliminował wady sprzętu, z którym do tej pory pracowałam w przychodni czy szpitalu. Wyniki tych testów tutaj: klik.

Jeśli termometr wskazuje wynik nieadekwatnie wysoki, a dziecko nie wydaje się gorące lub wręcz przeciwnie – wynik prawidłowy, a dziecko jest rozpalone, to pomiar należy zweryfikować innym termometrem.

Wiele babć wspomina jak cudowne był termometry rtęciowe. Rzeczywiście cieszyły się dużym zaufaniem, bo były dokładne, ale są już po prostu niedostępne. Alternatywą są termometry elektroniczne. Pytanie gdzie go umieścić?

  • w odbytnicy – u dzieci do 3 roku życia (należy wybrać termometr z giętką końcówką!). Przy tym pomiarze należy odjąć od wyniku 0,5 stopnia
  • pod pachą u dzieci powyżej 3 roku życia
  • w uchu u dzieci między 3-5 rokiem życia (istnieją odpowiednio do takich pomiarów stworzone termometry)
  • w jamie ustnej u dzieci powyżej 5 roku życia

Czym jest gorączka?

Załóżmy, że pomiar temperatury wykonany został prawidłowo. Czy to już gorączka? A może wartość prawidłowa?

  • w odbytnicy wartości temperatury mogą wahać się od 36,6-38,0°C
  • pomiar w dole pachowym między 34,7-37,3°C
  • w uchu pomiary wahają się między 35,8-38,0°C
  • a w jamie ustnej między 35,5-37,5°C

Biorąc pod uwagę fakt, że gorączka jest z definicji naturalną reakcją organizmów na zakażenie to nie zawsze zaleca się jej brutalne obniżanie. W trakcie wzrostu gorączki możesz zauważyć, że stopy i dłonie dziecka będą nieco chłodniejsze – kiedy temperatura ustabilizuje się na wysokim poziomie to zwykle dziecko całe jest gorące. Gdyby jednak jego dłonie i stopy były nadal lodowate – nawet po zbiciu gorączki to skonsultuj się z lekarzem.   

Wiele jest publikacji na temat większej sprawności układu immunologicznego w warunkach podwyższonej temperatury. Jest też stosik publikacji, które świadczą o tym, że przy wysokiej temperaturze upośledzona jest zdolność niektórych komórek do walki z mikrobami. I bądź tu człowieku mądry…

Powiem tak. Dopóki dziecko ma ciepłotę ciała do 38’C (nie dotyczy to jednak dzieci ze skłonnością do drgawek gorączkowych —> klik) to możemy sobie siedzieć i patrzeć. Na co patrzeć? Przede wszystkim na zachowanie dziecka. Jeśli zachowuje się prawidłowo, chętnie się bawi, ma dobry apetyt i dużo pije to możemy poczekać z obniżaniem temperatury. Z kolei jeśli „pokłada się”, marudzi, nie chce pić lub w jakikolwiek innych sposób niepokoi rodzica – podajemy lek przeciwgorączkowy. 

Jeszcze słowo o tak zwanym „toksycznym” dziecku przeczytacie tutaj: klik.

A kiedy pójść do lekarza?

Temat dość trudny, bo z jednej strony rodzice boją się gorączki, a z drugiej strony może to nic poważnego, więc po co czekać w kolejce w przychodni…

Wizyta u lekarza nie zaszkodzi dziecku, ale pamiętaj też, że obserwacja rodzica i Twoje odczucia to dla lekarza zawsze najlepsza wskazówka. Masz wątpliwości? Zgłoś się na kontrolę. Poza tym jest kilka sytuacji, w których konsultacja z lekarzem jest absolutnie konieczna:

  • Dziecko ma mniej jak 3 miesiące!
  • Dziecko boli głowa, gorączkuje, wymiotuje – idź do lekarza.
  • Dziecko boli brzuch, gorączkuje, wymiotuje, nie pozwala się dotknąć, nie oddaje stolca – idź do lekarza
  • Dziecko ma duszność, nie może złapać powietrza, ma kaszel szczekający, gorączkuje? – idź do lekarza
  • Pojawiła się wysypka? Dziecko nie chce pić? Dziecko jest apatyczne, ciągle śpi? – idź do lekarza

Gorączka = antybiotyk?

U dzieci szczególnie często widuje się zakażenia dróg oddechowych przebiegające z gorączką, które są w zdecydowanej większości wywołane przez wirusy. Dlatego lekarze coraz częściej są dość powściągliwi z przypisywaniem antybiotyków. Tym bardziej, że mikrobiolodzy biją na alarm – zbyt częste podawanie antybiotyków sprzyja powstawaniu coraz to bardziej złośliwych bakterii, które wykazują się coraz większą opornością i sprytem.

Dlatego w pierwszym okresie infekcji przebiegającej z gorączką zaleca się ścisłą obserwację dziecka i podawanie leków przeciwgorączkowych.  Jak wspomniałam wizyta u lekarza jest zalecana, bo jest tych kilka procent przypadków, które wymagają od nas bardziej intensywnego działania.

Leki przeciwgorączkowe

Te najbardziej bezpieczne i najpopularniejsze to paracetamol i ibuprofen.

Paracetamol (acetaminofen) jest typowym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, ale nie ma działania przeciwzapalnego. Podany doustnie wchłania się bardzo dobrze, podany doodbytniczo – nieco gorzej. Paracetamol jest fajnym lekiem, dobrze działającym i co najważniejsze bezpiecznym. Bardzo ciężko jest go przedawkować (bo dawka toksyczna jest ponad 10 razy większa od leczniczej).  Naprawdę mała jest liczba zatruć paracetamolem przebiegających z uszkodzeniem wątroby.

Ile podać paracetamolu dziecku? 15 mg/kg jednorazowo (maksymalnie 90 mg/kg/dobę) doustnie. Doodbytniczo podajemy 20 mg/kg jednorazowo. Zawsze przeliczamy dawkę biorąc pod uwagę wagę dziecka, a nie jego wiek! 

Preparatu które mamy do dyspozycji to czopki po 80 mg, 125 mg, 150 mg i 300 mg. Do tego dochodzi paracetamol w syropie 120 mg/5ml lub 100 mg/ml i tabletkach. Czopków nigdy nie wolno dzielić!

Dla przykładu dziecku 15 kg podamy czopek 300 mg lub syropek 225 mg (w zależności od rodzaju syropu podajemy odpowiednią ilość ml).

Jak długo działa? Około 4 godzin. Czy działa dobrze przeciwbólowo? Owszem. Udowodniono jego bardzo wysoką skuteczność w bólu ucha, gardła, zębów, głowy a nawet w bólach pooperacyjnych

Ibuprofen

Zaliczamy go do niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo, zmniejsza przekrwienie i obrzęk. Jak wszystkie NLPZy ibuprofen ma swoje działania niepożądane (głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego) – dlatego stosować go można dopiero od 3 miesiąca życia.

Ile podać ibuprofenu dziecku? 10 mg/kg (maksymalnie  30 mg/kg na dobę) to bardzo dobra dawka przeciwgorączkowa. W przypadku bólu można podać połowę tej dawki, gdyż zwykle jest wystarczająca.

Mamy do dyspozycji całe mnóstwo syropków różnych producentów. Podobnie jak w przypadku paracetamolu – zawsze dostosowujemy dawkę do wagi dziecka, a nie do jego wieku! Dla przykładu – dziecko, które waży 15 kg powinno celem zbicia gorączki dostać 150 mg ibuprofenu. Sprawdź jaką masz postać syropu i przelicz na ml.

Jak długo działa? Około 6 godzin. Skuteczność i bezpieczeństwo są porównywalne z paracetamolem stosowanym co 4 godziny. Kiedy nie podawać ibuprofenu? W ostrej biegunce i w zakażeniu dróg moczowych (w odwodnieniu nasila się działanie toksyczne na nerki), a poza tym unikamy go w ospie wietrznej (jest tu ryzyko ropowicy i posocznicy paciorkowcowej).

Do zapamiętania!

Przy wysokiej gorączce, wyraźnym złym samopoczuciu dziecka – nie bój się leków przeciwgorączkowych. Zarówno paracetamol jak i ibuprofen są bezpieczne i skuteczne. Możesz podawać je na zmianę lub na przykład podać ibuprofen po około 30 minutach od podaży paracetamolu jeśli temperatura nie obniża się.  Nie podawaj ich dłużej niż 3 dni bez konsultacji z lekarzem!

Ochładzanie bez leków?

Stosowanie zimnych okładów (na „okolicę wątroby” czy na kark) powinno być zawsze połączone z podawaniem leku przeciwgorączkowego. Zdarzyć się może nasilenie dreszczy u dziecka przy takim postępowaniu.

wsparcie bloga w serwisie patronite.pl: klik.

32 thoughts on “dziecko z gorączką – czy to powód do niepokoju? jak ją kontrolować? jak reagować?

  1. dziękuje, bardzo ciekawe informacje. Czy Nurofen / nurofen forte jest szkodliwy dla dziecka ? Pytam, bo nam zawsze lekarka przy goraczce zleca podawanie nurofenu wlasnie

    1. Witam. Nurofen podawany u dziecka 3-msc lub starszego, w dobrej dawce na kilogram masy ciała nie jest szkodliwy 🙂 Tak jak napisałam unikamy go w odwodnieniu (ostra biegunka) i problemach nerkowych. Niewątpliwą jego przewagą na paracetamolem jest jego dodatkowe działanie przeciwzapalne dlatego wielu lekarzy go lubi 🙂

  2. Na szczęście stany gorączkowe nie trafiają nam się często – na tą chwilę Oli ma dobrą odporność (co zmieni się zapewne po pierwszych dniach w przedszkolu). Nie mniej jednak uważam, że dobrze jest takie rzeczy wiedzieć jeszcze przed wystąpieniem takich sytuacji i dobrze jest móc szybko potrzebne informacje wyszukać. Dlatego uważam, że to prosty – potrzebny wpis

  3. odkąd córka skończyła trzy miesiące podaję jej milifen kiedy pojawia się gorączka albo koniecznie potrzebujemy syropku przeciwbólowego, a to dlatego że jest z ibuprofenem a moim zdaniem jest on skuteczniejszy, a ten syropek dlatego że jest równie skuteczny co reklamowane syropki a mimo to tańszy od nich

  4. Bardzo dziękuję za ciekawy wpis. Czy może Pani napisać coś o gorączce nie powiązanej z żadnymi innymi objawami? Ostatnio coś takiego przydarzyło się synkowi(4lata) – od rana temperatura (maksymalna 39.5), dziecko senne, nie chciało jeść. Lekarka kazała obserwować, po podaniu nurofenu przeszło. Czy trzeba po takim „gorączkowym epizodzie” wykonać jakiś badania (np krwi?)?
    Pozdrawiam

    1. Witam. Takie reakcje gorączkowe mogą pojawić się u dzieci. Może tak przebiegać infekcja wirusowa nie połączona z innymi objawami. Obserwacja dziecka, stosowanie leków przeciwgorączkowych i nawadnianie do to jedyne postępowanie – w razie pojawienia się dodatkowych objawów można leczenie rozszerzyć. Po takim epizodzie nie ma potrzeby wykonywania żadnych badań dodatkowych 🙂 pozdrawiam ciepło 🙂

  5. jak mojemu dziecku przydarzy się zachorować i gorączkować to moim zdaniem nie ma chwili do stracenia. od razu walczę z gorączką by ulżyć dziecku. na pomoc przychodzi mi w takiej chwili Ibufen – lek, który zawsze mam w domowej apteczce. Jest to lek w postaci zawiesiny o smaku owocowym z wygodnym aplikatorem. Łatwo się go podaje, szybko pomaga dziecku i co najważniejsze dobrze się mu kojarzy ponieważ ma przyjemny smak.

  6. Solidny i nieawaryjny jest termometr cyfrowy non Contact GERATHERM. Ja mam na niego aż 5 lat gwarancji. Z tego co wiem to lekarze i pielęgniarki też akurat z tego modelu korzystają bo jest najdokładniejszy.

  7. Mamo Pediatro, a jeśli dziecko ma taką dziwną gorączkę, że tylko głowa jest rozpalona, natomiast policzki i reszta ciała nie, termometr wskazuje pod paszką dziecka normalną temperaturę, jednak po czopku z paracetamolu głowa robi się chłodniejsza, dziecko uspokaja się? Dziecko ma 15 miesięcy, ta dziwna gorączka pojawiła się przy katarze i kaszlu.

    1. U tak małego dziecka – zawsze temperatura w pupie powinna być mierzona – pod pachą tylko pomocniczo. Rozpalona główka nie zawsze świadczy o gorączce. Zdarza się, że dziecko w okresie infekcji jest niespokojne, rozpalone od marudzenia (zwłaszcza jeśli jest kaszel lub katar), a po podaniu leku przeciwbólowego uspokaja się – nie jest w stanie powiedzieć co go bolało, ale przy infekcjach nawet dorośli często odczuwają ból wszystkiego/ból gardła/ból głowy. Pewnie tak właśnie było w przypadku Pani maluszka. Dlatego w takiej sytuacji nie ma raczej mowy o gorączce, a po prostu tak przebiega infekcja. Pozdrawiam serdecznie i dużo zdrówka życzę 🙂

  8. W sumie już dość długo ma termometr Geratherm NonContact i mierzy bez zarzutu. Nie fałszuje pomiarów, co w elektronicznych potrafi się zdarzać niestety. Rtęciowe nie były bezpieczne, ale raczej dokładne, a z elektronicznymi to różnie bywa. W każdym razie ten model bezdotykowy co mam to jest precyzyjny, po testach klinicznych i nawet w szpitalach z tego co wiem właśnie z niego korzystają.

  9. Dzień dobry 🙂 chciałabym zapytać o jakiś sprawdzony termometr elektroniczny (bo z tego co Pani napisała, to taki najlepszy jest na początek), który będzie można stosować u dziecka od urodzenia 🙂 jest tyle teraz przeróżnych termometrów elektronicznych, a z tego co czytam to często rodzice narzekają, że są niewiarygodne pomiary, więc może Pani podpowie mi jaki kupić, bo pewnie Pani ma już jakiś sprawdzony 🙂

    1. ja posiadam microlife z giętką końcówką, do tej pory mnie nie zawiódł. Ale najważniejsze żeby właśnie końcówka była giętka.

  10. Dlaczego do 3 rż pomiar w pupie a pod pachą pomocniczo? Czy mimo że dziecko (2 msc) daje sobie ładnie zmierzyć temp pod pachą w trakcie snu lub karmienia to jest on niewiarygodny? Pozdrawiam

  11. Dzień dobry, mam pytanie odnośnie stwierdzenia że czopków nigdy nie można dzielić. Nasza pediatra nie raz ma wizycie szczepiennej mówiła np. 1/2 lub 3/4 czopka 150mg. Nigdy nie podawałam dzieciom {trojka} podzielonego czopka ale zalecenia takie miałam. Dlaczego nie wolno dzielić czopków?

  12. Witam. Czy oklady robimy tylko na kark? Czy na czolo, skronie, rece, nogi mozna? I jesli mowimy o okladach, to kladziemy mokra tetre na cialko czy przykladamy na kilka sekund? Pozdrawiam

    1. Najlepiej ma kark i w okolice wątroby (prawy luk zerowy), bo tam jest największy przepływ krwi, na ręce i nogi nie bardzo jest sens. Możemy przyłożyć do czasu az przestanie byc chłodna i wtedy wymienić.

  13. Witam, chciałabym zapytać jak wygląda dawkowanie ibuprofenu w czopkach. Nigdzie nie mogę znaleźć rzetelnej informacji. Z góry Dziękuję za odpowiedź.

  14. Witam synek gdy miał 6 miesięcy dostał gorączkę dawalam na zmianę paracetamol o nurofen forte. Dziecku po podaniu leku gorączka nie spadała ale czekałam 3.5 lub 4 godziny bo nikt mi nie powiedział że mogę po 30 minutach podać?! A co w sytuacji gdy podałam czopek A po 2 minutach dziecko zrobiło kupkę? Czy on coś zadziałał czy można po tym podać syrop czy należy czekać 4 godz.?

  15. Czy nurofen mozna podawac dluzej niz 3 dni? Moja corka goraczkuje 4 dzien,po podniu leku spada a potem znow.Lekarz stwierdzila angine…lecz corka nie ma bialych migdalkow ani nie skarzy sie na bol gardla(5lat)
    Za to ma niedrozny nos,zatkany…leci jej przezroczysty katar czasami zolty,po przebudzeni rano wydmuchuje zolty..boli ja szyja z tylu..czy to zatoki?

  16. Dzień dobry. Mam pytanie: dziecko goraczkuje już 3 dzień. Leki przeciwgoraczkowe działają, ale gdy tylko kończy się ich czas działania, gorączka wraca (nawet do 38.7). Umowilam sie do lekarza. Chcialabym przefbwozyya zrobic malej badania krwi, aby pomóc lekarzowi w diagnozie. Jakie badania Pani sugeruje? Myślałam o CRP, ale czy coś jeszcze? ( moja córka rok temu miała urosepsę , pamietam do dzis jej wyniki krwi :CRP 111 I prokalcytonina 38) . Czy dla pewnosci zrobic jej powtornie te dwa badania i dopiero z nimi iść na wizytę?
    Będę bardzo wdzieczna za Pani odpowiedź. Pozdrowienia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *